Year: 2026

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

တောမှီရဟန်း

(၇.၄.၂၀၂၆) ရက်နေ့။

။ ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာကြီးသည် နည်းပညာနှင့် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာတွင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်နေသော်လည်း တစ်ဖက်တွင်မူ လူတို့၏ စိတ်နေစိတ်ထားနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားပိုင်း၌ စိန်ခေါ်မှုအသစ်များစွာ ကြုံတွေ့နေရပါသည်။ အထူးသဖြင့် “ အပြင်ပန်း ယဉ်ကျေးမှု” (Outward Appearance) ကို ရှေ့တန်းတင်လွန်းသော ယဉ်ကျေးမှုကြောင့် လူမှုလောကတွင် “ အလဇ္ဇီပေသလ” ဟူသော လူအမျိုးအစားများ ပိုမိုနေရာရလာသည်ကို သတိပြုမိကြမည် ဖြစ်ပါသည်။

စကားလုံး၏ အနက်နှင့် သဘောသဘာဝ

။ “ အလဇ္ဇီပေသလ” ဆိုသည်မှာ ပါဠိစကားလုံး နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ “ အလဇ္ဇီ” ဆိုသည်မှာ အကုသိုလ်ဒုစရိုက် ပြုလုပ်ရမည်ကို မရှက်သူ၊ ကိုယ်ကျင့်တရားကို လေးစားမှုမရှိသူ ဖြစ်ပြီး၊ “ ပေသလ” ဆိုသည်မှာ အဆင်းသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ယဉ်ကျေးနူးညံ့သူ၊ အကျင့်သီလ ရှိသူဟု ထင်မှတ်ရသူ ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဤစကားလုံးနှစ်ခု ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ “ အပြင်ပန်းတွင် အလွန်ယဉ်ကျေးသယောင်၊ လိမ္မာသယောင်၊ ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းမွန်သယောင် ပြသနေသော်လည်း အတွင်းစိတ်၌မူ အရှက်တရားကင်းမဲ့ကာ ကိုယ်ကျင့်တရား ပျက်ပြားနေသူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

တစ်နည်းအားဖြင့် “ ယဉ်ကျေးသော လူမိုက်” သို့မဟုတ် “ ဟန်ဆောင်မှုကောင်းသော ကိုယ်ကျင့်တရားမဲ့သူ” ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သည်။

ယနေ့လူမှုလောကနှင့် အလဇ္ဇီပေသလ

။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် လူတစ်ယောက်၏ တန်ဖိုးကို သူ၏ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှ ပုံရိပ် (Profile)၊ သူ၏ ပြောဆိုဆက်ဆံပုံနှင့် အပြင်ပန်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတို့ဖြင့်သာ အကဲဖြတ်တတ်ကြသည်။ ထိုအခွင့်အရေးကို အသုံးချကာ “ အလဇ္ဇီပေသလ” တို့သည် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေရာယူလာကြသည်။

> လူမှုမီဒီယာ (Social Media)

အများအကျိုး ဆောင်ရွက်သယောင်၊ စာနာစိတ် ရှိသယောင် ပိုစ့်များ တင်နေသော်လည်း လက်တွေ့ဘဝတွင် အတ္တကြီးစွာဖြင့် အကျိုးစီးပွား ရှာနေသူများ။

> စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး

နူးညံ့သော စကားလုံးများ၊ စွဲဆောင်မှုရှိသော ကတိစကားများဖြင့် ယုံကြည်မှုကို ရယူပြီး နောက်ကွယ်တွင် ကိုယ်ကျင့်တရားမဲ့စွာ လိမ်လည်လှည့်ဖြားသူများ။

။ ထိုသူတို့သည် အများရှေ့တွင် သမာဓိရှိသူများကဲ့သို့ ဟန်ဆောင်ကောင်းကြသဖြင့် သူတို့၏ အန္တရာယ်မှာ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သူတို့၏ မကောင်းမှုကို ချက်ချင်းမမြင်နိုင်ဘဲ ယုံကြည်မှု ပေးမိပြီးမှသာ ဆုံးရှုံးမှုများ ကြုံတွေ့ရတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

အမြစ်တွယ်နေသော အကြောင်းရင်းများ

။ အလဇ္ဇီပေသလ ဖြစ်ခြင်း၏ အဓိက အရင်းခံမှာ “ အကျိုးအမြတ်ကိုသာ လိုက်စားခြင်း” (Profit-oriented Mindset) ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ကျင့်တရားကို တန်ဖိုးတစ်ခုအဖြစ် မရှုမြင်တော့ဘဲ အောင်မြင်မှုအတွက် လှေကားတစ်ခုအဖြစ်သာ အသုံးချလာကြသည်။ ထို့ပြင် အမှန်တရားထက် ပုံရိပ်ကိုသာ အလေးထားသည့် လူမှုအသိုက်အဝန်း၏ အားပေးမှုကြောင့်လည်း ထိုကဲ့သို့သော လူများ ပိုမိုအားကောင်းလာခြင်း ဖြစ်သည်။

မည်သို့ ပြုပြင်ကြမည်နည်း

။ ဤအန္တရာယ်မှ ကင်းဝေးပြီး ကောင်းမွန်သော လူ့အဖွဲ့အစည်းကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် အောက်ပါအချက်များကို ပြန်လည် ဆန်းစစ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

(၁)အတွင်းစိတ်ကို ကြည့်မြင်

တတ်ခြင်း

လူတစ်ယောက်ကို အပြင်ပန်း ယဉ်ကျေးမှုဖြင့်တင် မဆုံးဖြတ်ဘဲ သူ၏ လက်တွေ့ လုပ်ရပ်နှင့် ရေရှည် ကိုယ်ကျင့်တရားကို ကြည့်၍ သုံးသပ်တတ်ရပါမည်။

(၂)ဟိရိဩတ္တပ္ပကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခြင်းမကောင်းမှုပြုရန် ရှက်ခြင်း (ဟိရီ) နှင့် ကြောက်ခြင်း (ဩတ္တပ္ပ) ဟူသော လောကပါလတရားများကို မိသားစုနှင့် ပညာရေးဝန်းကျင်မှစ၍ ပြန်လည် တန်ဖိုးထား မြှင့်တင်ရပါမည်။

(၃)ကိုယ်တိုင်မှ စတင်ခြင်းအခြားသူကို အကဲဖြတ်ရုံတင်မကဘဲ “ ငါကိုယ်တိုင်ကော ပေသလ (စစ်မှန်သော ယဉ်ကျေးသူ) လား၊ ဒါမှမဟုတ် အလဇ္ဇီပေသလ (ဟန်ဆောင် ယဉ်ကျေးသူ) လား” ဟု မိမိကိုယ်ကိုယ် အမြဲ ဆန်းစစ်နေရပါမည်။

နိဂုံး

။ အနှစ်ချုပ်ရသော် “ အလဇ္ဇီပေသလ” ဆိုသည်မှာ လူ့လောကကို ဖျက်ဆီးနေသော “ ပိုးဖောက်နေသည့် သစ်သီး” နှင့် တူပါသည်။ အပြင်ပန်းတွင် လှပသော်လည်း အတွင်း၌ ဆွေးမြည့်နေတတ်သည်။ စစ်မှန်သော လူမှုစီးပွား တိုးတက်မှုနှင့် တည်ငြိမ်မှုသည် ဟန်ဆောင်မှုများပေါ်တွင် တည်ဆောက်၍ မရနိုင်ပါ။ အပြင်ပန်းထက် အတွင်းစိတ်နှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားကို ရှေ့တန်းတင်သည့် နေ့မှသာလျှင် အရှင်တို့၏ လူမှုဘဝသည် ပိုမို လုံခြုံစိတ်ချရသော ကမ္ဘာကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်ပါသတည်း။

( လူမှုရေးလောကမှာ အရှက်တရားနဲ့ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာရဲ့ အရေးပါပုံကို မီးမောင်းထိုးပြထားတဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို ရေးသားတင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။)

လဇ္ဇီပေသလ နှင့် လူ့ဘောင်တန်ဖိုး

တောမှီရဟန်း

နိဒါန်း

။ လောကတွင် လူအဖြစ်ရှင်သန်ရခြင်း၏ တန်ဖိုးသည် ရရှိထားသော ရာထူး၊ အာဏာ သို့မဟုတ် စည်းစိမ်ဥစ္စာများပေါ်တွင်သာ မူတည်သည်မဟုတ်ဘဲ မိမိ၏ စာရိတ္တမဏ္ဍိုင် မည်မျှခိုင်မာသည် ဆိုသည့်အချက်ပေါ်တွင် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိလှပါသည်။ သာသနာ့ဘောင်တွင် လည်း “လဇ္ဇီပေသလ” ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်သည် ရဟန်းရှင်သူမြတ်တို့အတွက် အလွန်မွန်မြတ်သော စံနှုန်းတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့၊ လူမှုရေးလောကတွင်လည်း ဤအနှစ်သာရကို လက်ကိုင်ထားခြင်းဖြင့် လူ့ဘဝတန်ဖိုးကို မြှင့်တင်နိုင်ပါသည်။

အရှက်တရားကို မြတ်နိုးခြင်း (လဇ္ဇီ)

။ “ လဇ္ဇီ” ဟူသည် အရှက်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ မိမိ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ငဲ့ကွက်၍သော်လည်းကောင်း၊ မိမိကို ယုံကြည်အားကိုးကြသူများကို အားနာ၍သော်လည်းကောင်း မကောင်းမှုဟူသမျှကို ပြုလုပ်ရန် ဝန်လေးရှက်နိုးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ လူမှုဆက်ဆံရေးနယ်ပယ်တွင် မိမိ၏ ပြောဆိုပြုမူမှုများကြောင့် အများကဲ့ရဲ့စရာ ဖြစ်မည်ကို စိုးရိမ်ခြင်း၊ မဟုတ်မမှန်သော နည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ်ရှာရန် ရှက်ခြင်းတို့သည် လူတစ်ဦးကို စစ်မှန်သော “လူ” ဖြစ်စေသည့် အခြေခံတရားများ ဖြစ်သည်။ အရှက်တရားကို မြတ်နိုးစွာ ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် မိမိကိုယ်ကိုယ် လေးစားခြင်း (Self-respect) ၏ ပြယုဂ်ပင် ဖြစ်သည်။

အကျင့်သိက္ခာဖြင့် တင့်တယ်ခြင်း (ပေသလ)

။ “ ပေသလ” ဟူသည် ချစ်ခင်မြတ်နိုးဖွယ်ကောင်းသော အကျင့်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ စည်းကမ်းစနစ်ကို တိကျစွာ လိုက်နာပြီး၊ ပတ်ဝန်းကျင်က ကြည့်ရှုသူအပေါင်းကို စိတ်ကြည်နူးစေသော အပြုအမူမျိုး ရှိခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ လူမှုရေးလောကတွင် နေထိုင်ရာ၌ ကိုယ်ကျင့်တရား စင်ကြယ်ရုံသာမက၊ သူတစ်ပါးအပေါ် ကြင်နာယဉ်ကျေးခြင်း၊ စည်းကမ်းရိုသေခြင်းနှင့် တာဝန်ယူမှုရှိခြင်းတို့သည် “ပေသလ” ဂုဏ်ကို ဆောင်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော အကျင့်သီလရှိသူကို မြင်တွေ့ရသူတိုင်းသည် အလိုအလျောက် ယုံကြည်လေးစားမှု (Trust and Respect) ပေးအပ်ကြစမြဲ ဖြစ်သည်။

လူမှုဘဝတွင် နေထိုင်၊ ထိန်းသိမ်း၊ စောင့်ရှောက်ရန်

။ ယနေ့ခေတ်ကဲ့သို့ စာရိတ္တတရားများ အားနည်းလာသည့် ကာလတွင် “လဇ္ဇီပေသလ” အနှစ်သာရကို လက်တွေ့ဘဝ၌ ကျင့်သုံးရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

(၁) နေထိုင်ရန်

> မိမိ၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် ဟီရိသြတ္တပ္ပ (အရှက်အကြောက်) တရားကို ရှေ့ထား၍ နေထိုင်ရပါမည်။ မျက်ကွယ်တွင်ပင် မကောင်းမှုမပြုခြင်းဖြင့် စစ်မှန်သော အရှက်တရားကို တည်ဆောက်ရပါမည်။

(၂)ထိန်းသိမ်းရန်

> မိမိရရှိထားသော အစဉ်အလာကောင်းများနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို အခိုက်အတန့် သာယာမှုများကြောင့် အပျက်အစီးမခံဘဲ ထိန်းသိမ်းရပါမည်။

(၃)စောင့်ရှောက်ရန်

> မိမိ၏ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နောင်လာနောက်သား လူငယ်များကိုလည်း အရှက်အကြောက်တရား၏ တန်ဖိုးကို သိရှိနားလည်အောင် စံနမူနာကောင်းများဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း စောင့်ရှောက်ရပါမည်။

နိဂုံး

။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော် အရှက်တရားကို မြတ်နိုးတနာ ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် လူ့ဘဝတန်ဖိုးကို အမြင့်ဆုံးသို့ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ပါသည်။ “လဇ္ဇီပေသလ” ဂုဏ်ရည်ကို နှလုံးသွင်းကာ မိမိတို့၏ ကိုယ်ကျင့်တရားကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် တည်ဆောက်ကြမည်ဆိုလျှင် မိမိအတွက်သာမက လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးအတွက်ပါ ငြိမ်းချမ်းသာယာသော ကမ္ဘာတစ်ခုကို ဖန်တီးနိုင်မည် ဖြစ်ပါသတည်း။

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

။ ဖြူစင်တဲ့ စာရွက်တစ်ရွက်ပေါ်က အမည်းစက်ကလေးတစ်စက်ကို ဖျက်ဖို့အတွက် ခဲဖျက်နဲ့ ဖျက်ရုံတင် လုံလောက်ပါ့မလား…။ တကယ်တော့ ဘဝဆိုတာ အမည်းစက်ကလေးတစ်စက်နဲ့ တူပါတယ်။ အဲဒီအမည်းစက် တစ်စက်ကြောင့်ပဲ တစ်သက်လျာ ဘဝများစွာမှာ အမည်းစက်တွေ ထပ်ခါတလဲလဲ ဆက်နေတတ်ကြပါတယ်။

။ မိမိရဲ့ ဘဝစာမျက်နှာမှာ အမည်းစက်တွေ မထင်ကျန်ရစ်ဖို့ ဒီနေ့၊ နက်ဖြန်တိုင်းမှာ ဘယ်လိုများ ကြိုးစား အားထုတ်ကြမလဲ။ အမှားတွေကို အထပ်ထပ် ပြုလုပ်မိရင်း အဲဒီအမှားတွေအပေါ် စွဲလမ်းနေမိရင်တော့ မိမိကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်မှာပါ အမည်းစက်တွေ ပျံ့နှံ့များပြားလာမှာ အမှန်ပါပဲ။

။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အမည်းစက်ဟာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်ပြစ်မှားမှုတွေ များလာပြီဆိုရင် “ ဪ… ငါ့ကြောင့် ဒီအမည်းစက်တွေ ဖြစ်ရတာပါလား” လို့ ဆင်ခြင်အောက်မေ့တတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ မိမိရဲ့ အမှားစက်တွေကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် အသိုင်းအဝိုင်းကို မထိခိုက်၊ မပက်စက်စေသင့်ပါဘူး။

။ ဒါကြောင့် အကုသိုလ်နဲ့ ပတ်သက်လာရင် “ ငါမလုပ်ရဲတာ မရှိဘူး” ဆိုတဲ့ စိတ်မျိုး မဖြစ်ပါစေနဲ့။ အကုသိုလ်စိတ်နဲ့ အမြဲတမ်း ထိတွေ့ဆက်ဆံနေသရွေ့ အကျိုးနည်းမယ့် အကုသိုလ်ကံတွေ မဖြစ်လာနိုင်ဘူးလို့ မမှတ်ယူလိုက်ပါနဲ့။ အကုသိုလ်ကံဆိုတာ အမည်းစက်တစ်ခုကနေ မြစ်ဖျားခံလာတဲ့ “ ကံစက်အပျက်” သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရေးသူ – တောမှီရဟန်း

(၃၁.၃.၂၀၂၆) ရက်နေ့။

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

တောမှီရဟန်း

။ အဘိဓမ္မာအရ “ကရုဏာ စေတသိက် “ဆိုသည်မှာ သူတစ်ပါးတို့ ဒုက္ခခံစားနေကြသည်ကို မြင်ရသောအခါ

ထိုဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်စေလိုသော စိတ်နူးညံ့မှု ဖြစ်သည်။

အဋ္ဌကထာအမြင်အရ

“ပရဒုက္ခေ ဒုက္ခီယတိ” ဟုဆိုသကဲ့သို့

သူတစ်ပါး၏ ဒုက္ခကို မြင်ရသောအခါ မခံနိုင်ဘဲ ထိုဒုက္ခပျောက်ကင်းစေလိုသော စိတ်တရားကို “ကရုဏာ” ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။

ဋီကာအမြင်အရ

သတ္တဝါတို့ ဒုက္ခရောက်နေကြသည်ကို မြင်ရသောအခါ မလွှဲရှောင်ဘဲ ကယ်တင်လိုသော စိတ်၊ ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်စေလိုသော စိတ်သည် “ကရုဏာ” ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်သည်ဟု ရှင်းလင်းထားသည်။

။ ယနေ့လူမှုလောကကို ကြည့်လျှင်

ဒေါသစကားများ၊ အပြစ်တင်မှုများ၊ မနာလိုမှုများကြားတွင် လူအများ၏ စိတ်အေးချမ်းမှု လျော့နည်းလာသည်ကို တွေ့ရသည်။

။ ထိုအခြေအနေတွင် “ကရုဏာစိတ် “ သည် လူမှုဘဝကို အေးချမ်းစေနိုင်သော အလွန်အရေးကြီးသည့် စိတ်တရား ဖြစ်လာသည်။

ကရုဏာကို ယနေ့ဘဝတွင် ကျင့်သုံးနိုင်ရန်

၁)သူတစ်ပါးအမှားကို မြင်လျှင် အပြစ်တင်ခြင်းထက် နားလည်ပေးရန်၊

၂)ဒုက္ခရောက်နေသူများကို တတ်နိုင်သမျှ ကူညီပေးရန်၊

၃)လူမှုကွန်ရက်များတွင် ကြမ်းတမ်းစကား မပြောဘဲ နူးညံ့စွာ ပြောဆိုရန်၊

၄)”သူလည်း ဒုက္ခကို မလိုချင်သော သတ္တဝါတစ်ပါးပဲ” ဟု နှလုံးသွင်းရန်၊

။ ဤသို့ ကရုဏာစိတ်ကို ပွားများသူသည်”ဒိဋ္ဌအကျိုး” များကို ယခုပင် ခံစားရနိုင်သည်။စိတ်အေးချမ်းသာလာသည်။ဒေါသ လျော့နည်းလာသည်။ လူအများ၏ ချစ်ခင်လေးစားမှုကို ရရှိလာသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်လည်း သဟဇာတဖြစ်လာသည်။

။ ထို့ကြောင့်

ကရုဏာသည် မိမိစိတ်ကိုလည်း အေးချမ်းစေပြီး လူ့လောကကိုလည်း အလင်းပေးနိုင်သော စိတ်အလှ ဖြစ်

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

တောမှီရဟန်း

နိဒါန်း

။ ဗုဒ္ဓသာသနာဟူသည် အချိန်အလျားအနက်ကို ကျော်လွန်၍ လူသားတို့၏ စိတ်နှလုံးသားထဲသို့ အလင်းရောင် ပို့ဆောင်ပေးနေသော သာသနာကြီးဖြစ်ပါသည်။ ထိုသာသနာကြီး၏ အမြစ်မြှောက်၊ အဓိကအုတ်မြစ်အဖြစ် တည်ရှိနေသည်မှာ တိပိဋကတ် ပင်ဖြစ်ပါသည်။

။ တိပိဋကတ်သည် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဉာဏ်အလင်းကို စာပေသဘောဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည့် သာသနာ၏ အသက်သွေးကြောကြီးဖြစ်ပြီး၊ ခေတ်ကာလအဆက်ဆက် လူသားတို့အား အမှောင်မှ အလင်းသို့ ဦးတည်စေသော လမ်းညွှန်တိုင်တစ်စင်းလည်း ဖြစ်ပါသည်။

။ ဤဂုဏ်ပြုပွဲဆောင်းပါးတွင် တိပိဋကတ်၏ သမိုင်းအရင်းအမြစ်မှ စတင်ကာ အဓိပ္ပာယ်အနက်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့၏ ပညာရေးအမြင်၊ တိပိဋကဓရတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ မြန်မာပြည်၌ ထွန်းကားလာပုံတို့ကို သမိုင်းအထောက်အထားမလွဲမသွားစေရန် ဂရုတစိုက် စုစည်းတင်ပြလိုပါသည်။

⸻

၁) တိပိဋတ်သမိုင်း စတင်ခြင်း

။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်ပြီးနောက် သာသနာတော် အနှောက်အယှက် မဖြစ်စေရန်အတွက် ရဟန္တာအရှင်ကြီးများသည် တရားတော်များကို စုပေါင်း ထိန်းသိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပါသည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်၏ အကျိုးရလဒ်အဖြစ် ပထမ သံဃာယနာ သည် သာသနာ့သမိုင်းထဲ၌ မထင်ရှားမဖြစ်အောင် မှတ်တမ်းတင်ရမည့် အဖြစ်အပျက်အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါသည်။

။ မဟာကာဿပ တည်းဟူသောမထေရ်မြတ်ကြီး​၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် အာနန္ဒ ဟူသောမထေရ်မြတ်မှ သုတ္တန္တရားတော်များကို ပြန်လည် သုံးသပ်၍ ဥပါလိ ဟူသော

မထေရ်ကြီးမှ ဝိနယစည်းကမ်းများကို အတည်ပြုခဲ့ကြရာမှ တိပိဋကတ်သမိုင်းသည် စနစ်တကျ စတင်လမ်းဖွင့်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

⸻

၂) ပိဋကတ်၏ အဓိပ္ပာယ်

။ “ ပိဋက” ဟူသော စကားလုံးသည် သယ်ဆောင်သိမ်းဆည်းရာ ခြင်း၊ အိတ် ဟူသော အနက်ကို ဆောင်ပါသည်။ ထိုအနက်အတိုင်းပင် တိပိဋကတ်သည် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ အနန္တပညာတော်ကို သယ်ဆောင်ထားသည့် “ သာသနာ့ခြင်းကြီး” ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။

။ ဝိနယပိဋကသည် သာသနာ၏ အညှာအတိုင်၊ သုတ္တန္တပိဋကသည် သာသနာ၏ အသံ၊ အဘိဓမ္မာပိဋကသည် သာသနာ၏ ဉာဏ်အလင်းဟု သဘောထားနိုင်ပါသည်။ ထိုသုံးပါးသောပိဋကတ်ပေါင်းစည်းမှသာ သာသနာတော်သည် ပြည့်စုံခိုင်မာလာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

⸻

၃) အဋ္ဌကထာ အဖွင့်

။ တိပိဋကတ်သည် အနက်ရှိုင်းလွန်းသဖြင့် မရှင်းလင်းဘဲ ဖတ်ရှုပါက အဓိပ္ပာယ်မှားယွင်းနိုင်ပါသည်။ ထိုအခါ အလင်းပြမီးတိုင်ကဲ့သို့ လမ်းညွှန်ပေးသည်မှာ အဋ္ဌကထာ ဖြစ်ပါသည်။

။ အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ ဟူသောမထေရ်၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုကြောင့် အဋ္ဌကထာများကို ပါဠိဘာသာဖြင့် စနစ်တကျ စုစည်းနိုင်ခဲ့ရာ၊ ယနေ့ခေတ် ပညာရှင်များအထိ လေ့လာအားကိုးနိုင်သော သာသနာ့အမွေအနှစ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။

⸻

၄) ဋီကာ အမြင်

။ အဋ္ဌကထာကို ထပ်မံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ သုံးသပ်ထားသော စာပေများကို ဋီကာဟု ခေါ်ကြပါသည်။ ဋီကာသည် အနက်အဓိပ္ပာယ်များကို ပိုမို နက်ရှိုင်းစေပြီး သာသနာ့ပညာကို ဉာဏ်မျက်စိ ဖွင့်ပေးသော အဆင့်မြင့် လမ်းညွှန်တစ်ရပ် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုကြောင့် တိပိဋကတ်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့သည် သာသနာ့ပညာ၏ “ သုံးထပ်တိုင်အုတ်ကြီး” များဟု ဆိုရမည် ဖြစ်ပါသည်။

⸻

၅) တိပိဋကဓရ၏ ဂုဏ်

။ တိပိဋကဓရတို့သည် စာပေသမိုင်းထဲ၌သာ မဟုတ်ဘဲ သာသနာ့သက်ရှိသမိုင်းအဖြစ် ရပ်တည်နေသူများ ဖြစ်ပါသည်။ တိပိဋကတ်ကို မှတ်ဉာဏ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်းသည် ပညာ၊ သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယတို့ ပေါင်းစည်းမှု၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ပါသည်။

သူတော်ကောင်းတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာသည် သာသနာတော်ကို အနာဂတ်သို့ ဆက်လက် လက်ဆင့်ကမ်းပေးနေသော မီးရှူးတိုင်ကြီးနှင့် တူပါသည်။

⸻

၆) အလွန်ရှားပါး

။ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် တိပိဋကဓရ ပေါ်ပေါက်ခြင်းသည် ကြယ်တစ်လုံး လင်းပေါ်သကဲ့သို့ ရှားပါးလှပါသည်။ ထိုရှားပါးမှုကြောင့်ပင် တိပိဋကတ်၏ တန်ဖိုးနှင့် သာသနာ၏ ဂုဏ်သိက္ခာသည် ပိုမို ထင်ဟပ်လာပါသည်။

⸻

၇) မြန်မာပြည် တိပိဋကတ်သမိုင်း အကျဉ်း

။ မြန်မာပြည်သည် တိပိဋကတ်ကို အသက်သွေးကြောအဖြစ် ထိန်းသိမ်းခဲ့သော သာသနာ့မြေ ဖြစ်ပါသည်။ ပုဂံခေတ်မှစ၍ ယနေ့အထိ တိပိဋကတ်သင်ကြားလေ့လာမှု အားကောင်းခဲ့ခြင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓသာသနာအတွင်း အလွန်ထင်ရှားလာခဲ့ပါသည်။

⸻

၈) စဉ်ဆက်သာသနာ တည်ပါစေ

။ တိပိဋကတ်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် အတိတ်ကိုသာ မထိန်းသိမ်းခြင်း မဟုတ်ဘဲ အနာဂတ်ကိုလည်း ကာကွယ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သာသနာ့လမ်းညွှန်ကို မပြတ်သားအောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်ပါစေကြောင်း ဆန္ဒပြုအပ်ပါသည်။

⸻

၉) ဆုတောင်းလွှာ

။ ဤတိပိဋကတ်သာသနာကြီးသည်

ကမ္ဘာတည်သရွေ့ပညာအလင်း မမှိတ်စေဘဲ လူသားတို့၏ စိတ်လမ်းကြောင်းကို အစဉ်အမြဲ လင်းလက်စေပါစေကြောင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သအပ်ပါသည်။

⸻

နိဂုံး

။ တိပိဋကတ်သည် သာသနာ၏ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံးဖြစ်ပါသည်။ တိပိဋကတ်ကို လေးစားထိန်းသိမ်းနိုင်သရွေ့ ဗုဒ္ဓသာသနာသည် ကမ္ဘာ့လူသားတို့၏ စိတ်နှလုံးထဲ၌ အစဉ်အမြဲ တည်မြဲနေမည် ဖြစ်ပါကြောင်းဖြင့် ဤဂုဏ်ပြုဆောင်းပါးကို လေးစားစွာ နိဂုံးချုပ်အပ်ပါသည်။