မဟာပညာ
~~~~~~~~~~~~~
။ တောရိပ်ကြည်ကြည်၊မြစေတီကို
ဖူးမြင်ရင်မှာ၊ကြည်နူးပါသည်
မေတ္တာသည်နယ် အေးရိပ်သာ။
။ ချမ်းမြမေတ္တာ၊အေးရိပ်သာမှ
ထူးမြစေတီ၊ဖူးမြင်ပါသည်
ရွှင်ကြည်အိမ့်အိမ့် မေတ္တာရိပ်
ကြည်လင်တိတ်ဆိတ် ကြည်သာလိမ့်။
တောမှီရဟန်း
(၁၇.၉.၂၀၂၅) ရက်နေ့။
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
။အိမ်ကျယ်ကြီးထဲမှာ
အဘိုးအိုကြီးနဲ့
အဘွားအိုကြီးနှစ်ယောက်ပဲရှိနေတယ်။
။ စကားပြောဖော်အဖြစ်
သူတို့မှာနေ့စဉ်နဲ့အမျှ
သူတို့နှစ်ယောက်ထဲပဲ
ရှိနေကြတယ်။
။ သူ့စကားသူ့အသံ
ကိုယ့်စကားကိုယ့်အသံ
နဝင်ပီယံမမှန်လေတော့
ဘိုးဘိုးနဲ့ဘွားဘွား
စကားတွေများကြပါလေရောတဲ့။
။ ဘိုးဘိုးက
” နင်ပြောတာ ငါကြားမိလိုက်တယ်
ယူစားဆိုလို့ပါ”
ငါယူပြီးစားတာပေါ့။
။ အမယ်ဖေကြီးရယ်
ငါပြောတာက
ယူသွားလို့ပြောခဲ့တာပါလေ။
။ အော်
ယူစားနဲ့ယူသွား
ဤစကားလေးအလွဲနဲ့
ဘိုးဘိုးနဲ့ဘွားဘွား
အလွဲအမှားတွေတွေးမိကြပေါ့။
။ နောက်ဆုံးတော့
တစ်ကုဋင် တစ်ပြင်ပေါ်မှာပဲ
ကျောချင်းကပ်
ရင်ချဉ်းကပ်မရှိကြတော့ပဲ
အသက်ကုန်ဆုံးသွားကြလို့
ခွဲခွာသွားကြတဲ့အထိပါပဲ။
။ ဘိုးဘိုးခရီး
ထွက်မခွာသွားမီ
မာမီရေ
ငါသွားပြီလို့ပဲ
စာရေးထားခဲ့တယ်။
မာမီလည်း
ဒယ်ဒီတော့သွားပြီလေလို့
သိလိုက်တော့
ငါလည်း ……။
။ အမှားလေးက
မများပါဘူးရယ်
ဒေါသကကြီးလိုက်ကြတာနော်
သံသရာအကွေ့ကွေ့ပါပဲလား
တပည့်တို့ရယ်။
အဲးခိုး
(၈.၉.၂၀၂၅) ရက်နေ့။
~~~~~~~~~~
မာန( မာန် ) နှင့် မာရ( မာရ်)
မြန်မာစာပေမှာ
မကြာခဏမြင်တွေ့ရတယ်။
။ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း
မြန်မာစာရေးရင်
အကြောင်းအရာ
တစ်ခုခုနဲ့ပတ်သက်လာရင်
မာန( မာန် ) မာရ( မာရ်)
ရေးမိကြတယ်။
ရေးကြတယ်။
။ မေတ္တာကြီးရင် မာနဖျက်
တဏှာများရင် မာရ်ကိုဖျက်ဆိုပြီး
သတိပေးကြတယ်။
။ မာရနဲ့မာန
မာနနဲ့မာရ
ဒီစကားလေးအပေါ်မှာ
သင့်မှာရှိတဲ့မာနကဘာလဲ?
သင်သိရမယ့်မာရကဘာလဲ?ဆိုတာကို
အဖြေလေးတစ်ခုတော့
ရသွားချင်တယ်။
။ သင့်အတွက် မာနက
သင့်အဖို့ မာရက ။
အဲးခိုး
(၇.၉.၂၀၂၅) ရက်နေ့။
အခန်း – ၁
စကားသံဖြစ်ပေါ်မှုနှင့် စကားသံသဘောတရား
စကားသံဖြစ်အင်္ဂါများ
လူ့နှုတ်မှထွက်၍ လူအချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်နိုင်သော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အသံကို စကားသံဟုခေါ်ပါသည်။ စကားသံသည် ပြောသူနှင့်နာသူတို့ကြား ထိရောက်သော ဆက်သွယ်ရေး ကြားခံဖြစ်သည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်တွင် စကားသံကိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများရှိသည်။ စကားသံ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အဆုတ်မှထွက်လာသောလေသည် ထိုအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအသီးသီးကိုဖြတ်ကာ စကားသံကို ဖြစ်ပေါ်လာစေပါသည်။
အဆုတ်ထဲသို့ အသက်ရှူသွင်းပြီးပြန်ထုတ်လိုက်သောလေသည် အထက်သို့တက်လာရာ အသံကြိုးဟု ခေါ်သော လည်မျိုအတွင်းရှိ အမျှင်ကလေးနှစ်ခုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် ခံတွင်းအတွင်းရှိ စကားသံဖြစ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများနှင့်ထိတွေ့ကာ စကားသံဖြစ်လာသည်။ ထိုသို့စကားသံများဖြစ်အောင် ဖန်တီးနိုင်သော အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများကို စကားသံဖြစ်အင်္ဂါဟုခေါ်ပါသည်။
စကားသံဖြစ်အင်္ဂါများသည် စကားသံဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက် သူ့အတိုင်းအတာနှင့်သူ လုပ်ဆောင် ပေးရသည်။ စကားသံဖြစ်အင်္ဂါများကို ယင်းတို့၏ လှုပ်ရှားနိုင်မှု၊ မလှုပ်ရှားနိုင်မှုအပေါ်မူတည်၍ ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။ ယင်းတို့မှာ-
(က) လှုပ်ရှားနိုင်သော စကားသံဖြစ်အင်္ဂါ
(ခ) မလှုပ်ရှားနိုင်သော စကားသံဖြစ်အင်္ဂါတို့ဖြစ်သည်။ `
လှုပ်ရှားနိုင်သောစကားသံဖြစ်အင်္ဂါ
လှုပ်ရှားနိုင်သော စကားသံဖြစ်အင်္ဂါများမှာ အောက်မေးခြမ်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော အင်္ဂါအစိတ် အပိုင်းများဖြစ်သည်။ စကားသံဖြစ်ပေါ်စေရန် အကူအညီပေးသော အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ပြီး ကရိုဏ်းဟု လည်းခေါ်သည်။ လှုပ်ရှားနိုင်သော စကားသံဖြစ်အင်္ဂါ ၇ မျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ
(က) လျှာရင်း
(ခ) လျှာနောက်
(ဂ) လျှာလယ်
(ဃ) လျှာရှေ့ (လျှာဖျားအနီး)
(င) လျှာဖျား
(စ) အောက်နှုတ်ခမ်း
(ဆ) လျှာခင် တို့ဖြစ်သည်။
ထိုအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများအပြင် လည်မျိုအတွင်းရှိ အသံကြိုးနှစ်ချောင်းသည်လည်း စကားသံ ထုတ်လုပ် ရာတွင် ပါဝင်ရသည့် လှုပ်ရှားနိုင်သော စကားသံဖြစ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။
မလှုပ်ရှားနိုင်သောစကားသံဖြစ်အင်္ဂါ
မလှုပ်ရှားနိုင်သော စကားသံဖြစ်အင်္ဂါများမှာ အာခေါင်အထက်ခြမ်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။ စကားသံဖြစ်ပေါ်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ဌာန်ဟုလည်းခေါ်သည်။ မလှုပ်ရှားနိုင် သော စကားသံဖြစ်အင်္ဂါ ၇ မျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ-
(က) လည်ချောင်း
(ခ) အာခေါင်ပျော့
(ဂ) အာခေါင်မာ
(ဃ) အာထိပ်
(င) သွား
(စ) အထက်နှုတ်ခမ်း
(ဆ) နှာခေါင်း တို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ။ ။ မြန်မာစာ-ကျောင်းသုံးစာအုပ် (ဧကာဒသမတန်း) (၂၀၂၃-၂၀၂၄)
Reference Sources: Kaccāyana’s Pāḷi Grammar by Ven. Kaccāyana Mahāthera
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
။ ဘုန်းကြီးကျောင်းသား
၁) စောဖြိုးဝေ
၂) စောအယ်ထူး
၃) စောထူးထူး( သွေးလင်းထက်) သုံးဦး
ကုသိုလ်ရွယ်စူး ကောင်းမှုပြုကြပါသည်။
လိုရာဆုထူးပြည့်ကြပါစေ။
တောင်ကလေးဆရာတော်
(၄.၉.၂၀၂၅) ရက်နေ့။
။ ဘုန်းကြီးကျောင်းသား
၁) စောဖြိုးဝေ
၂) စောအယ်ထူး
၃) စောထူးထူး( သွေးလင်းထက်) သုံးဦး
ကုသိုလ်ရွယ်စူး ကောင်းမှုပြုကြပါသည်။
လိုရာဆုထူးပြည့်ကြပါစေ။
တောင်ကလေးဆရာတော်
(၄.၉.၂၀၂၅) ရက်နေ့။
။ အေဒီ ၁၉၈၂ ခုနှစ်ကစပြီး တပည့်များစွာအတွက် လောကီပညာနဲ့လောကုတ္တရာပညာများ ကြိုးစားအားထုတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ယနေ့ သက်တော်(၆၅) နှစ်ရောက်ခဲ့ပေမယ့် တပည့်တွေအတွက် အခြေခံပညာရေး ကြိုးစားဆောင်ရွက်အားထုတ်လမ်းညွှန်ပေးနေဆဲပါပဲ။
။ သက်တော်ကြီးရင့်လာလို့ ပယ်ထားရတဲ့အချက်အလက်တွေလည်း များစွာရှိလာနေလို့ ( ဒေါ်မာမာအေး ပြောခဲ့သလို မောင်အရင်လိုမဟုတ်တော့ဘူး, ဆိုသလိုပါပဲ) အိုခြင်းရှိတဲ့ရုပ်နဲ့ အိုလာရတဲ့ရုပ်တွေအကြောင်း ကိုယ်တိုင်အသိပါပဲ။
။ ငယ်ရွယ်သောကာလနဲ့ခုကာလနဲ့က တစ်ခြားဆီပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ လူတိုင်းတော့ မတူညီကြပါ။ ရုပ်တရားရဲ့ဖြစ်တည်နေမှုဟာ အိုသောခါမှပိုနားလည်မိတယ်။ နေ့စဉ်အသုံးပြုရတဲ့ပစ္စည်းတစ်ခုဟာ အသုံးပြုဖန်များရင် ပျက်စီးလာနေသလို ခန္ဓာရုပ်မှာလည်း အိုနာနေမှုနဲ့ ပြောင်းလဲဖောက်ပြန်လာတယ်။
။ တရားရစရာတွေတော့ အများကြီးပါပဲ။ စွန့်လွှတ်ရတာတွေ၊စွန့်ခွာရမှာတွေ၊စွန့်ပစ်ရတာတွေ၊စွန့်ပယ်ရမှာတွေ တဖြေးဖြေးပဲသိမြင်လာတော့ အမှားနဲ့အမှန်တွေရဲ့အဖြေဟာ သိလာတော့တာပါပဲ။
။ လိုရင်းပြောလိုတာက နှစ်(၄၀) ကျော်တိုင်တိုင် တပည့်တွေကို ပညာတွေပေးပြီး ခုချိန်ထိတိုင် အနားမယူသေးဘဲ မြတ်သောပညာရေး ပေးအပ်ဝေငှနေဆဲပါပဲ။ တပည့်တွေသာ ပညာမယူကြဘဲ ရှိနေကြတာပါ။ ပေးသူဆရာက နှလုံးသားမှာ စေတနာအပြည့်အဝရှိနေဆဲပါပဲ။
။ ကိုင်း တပည့်တွေအားလုံး ပညာကိုဘယ်သူမှခိုးယူလို့မရဘူးဆိုတာကို တပည့်တွေကို ဆုံးမခဲ့ဘူးပြီးပါပြီ။ ” ပညာလိုချင်၊ပျင်းစိတ်ပြင်၊တန်းဝင်ဖြစ်အောင်လုပ်’ လို့တိုက်တွန်းပါရစေ။
တောင်ကလေးဆရာတော်
(၂၃.၈.၂၀၂၅) ရက်နေ့။
။ စေတနာမပါရင်
အရာရာမှာမပြည့်စုံနိုင်သလို
စေတနာကပဲ
အရာခပ်သိမ်းကို
သိမ်းကျုံးပါတယ်။
။ ကိုင်း
သင့်ရဲ့စေတနာအရင်းအမြစ်က
သင့်အတွက်ထက်
ဘယ်သူ့အတွက်ကို
ပို၍တန်ဖိုးထားပါသလဲ?
သင် သိပါတယ်။
( ဓာတ်ပုံကို ယူသုံးပါသည်။)
တောင်ကလေးဆရာတော်
(၁၁.၈.၂၀၂၅) ရက်နေ့။
ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့၊ တောင်ကလေးဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း လောကီလောကုတ္တရာ ပညာသင်ကြားရေးဌာန
ပျော်ပျော်ပါးပါး မိုးရာသီ ကျောင်းတွင်းအားကစား
နာယကချုပ်ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ (ကရင်ရိုးရာ ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ အထိမ်းအမှတ်)
ကျား (၃) သင်း
မ (၃) သင်း
ပတ်လည်စနစ်
(၃) ရက်တိုင်တိုင် ညနေပိုင်း
၆/၇/၈ – ၈ – ၂၀၂၅ (ညနေပိုင်း)။
ပထမနေ့
ဒုတိယနေ့
၂၇၆၄ ခုနှစ်၊ တောင်ကလေး (ဖၠုံပညာ့တ်ုဝါန့်)၊ (၃၉) ကြိမ်မြောက်
“ ကရင်ရိုးရာ ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ အခမ်းအနား” ကျင်းပပြုလုပ်မည်ဖြစ်ပါသဖြင့် ဖော်ပြပါအစီအစဉ်အတိုင်း ကြွရောက်ချီးမြှင့်နိုင်ပါရန် လေးစားစွာ ဖိတ်ကြားအပ်ပါသည်။
| နေ့ရက် – | ၁၃၈၇ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်နေ့၊ (၈-၈-၂၀၂၅) သောကြာနေ့။ |
| အချိန် – | နံနက် (၇:၀၀) နာရီ (အခမ်းအနားဖွင့်လှစ်ခြင်း) |
| နေရာ – | တောင်ကလေးနှစ်သစ်ကူးကွင်း၊ ဘားအံမြို့၊ ကရင်ပြည်နယ်။ |