🌿ယူအမ်ကို ဘယ်သူဦးဆောင်မလဲ?🌿
၂၀၂၇ ခုနှစ်အလွန်မှာ ကမ္ဘာ့အရေး၊ လူမှုလောကအတွက် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ရွေးချယ်ခြင်း
ဆရာကြီး ဦးရွှေအောင် ရေးသည်။
သရုပ်ဖော်ပုံ=AI
နိဒါန်း
။ ကုလသမဂ္ဂကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်မှာ ယခုဆိုလျှင် နှစ်ပေါင်းရှစ်ဆယ်ကျော်လာပြီ။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး၏ အပျက်အစီးများအကြား ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ စုပေါင်းပြီး “နောက်ထပ်ကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်စေရ” ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်၊ နိုင်ငံများအကြား ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်တို့ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
သို့သော် ယနေ့ကမ္ဘာသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်က ကမ္ဘာနှင့် မတူတော့။
။ စစ်ပွဲများရှိနေသည်။ နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများရှိနေသည်။ စီးပွားရေးမညီမျှမှုများရှိနေသည်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုက လူသားတို့၏ အနာဂတ်ကို စိန်ခေါ်နေသည်။ နည်းပညာနှင့် ဉာဏ်ရည်တုသည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အလုပ်အကိုင်၊ ပညာရေးနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးများကို ပြောင်းလဲနေသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ကုလသမဂ္ဂကိုယ်တိုင်၏ ငွေကြေးအခက်အခဲနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလိုအပ်ချက်များ ပေါ်ပေါက်နေသည်။
ထိုအချိန်တွင် မေးစရာမေးခွန်းတစ်ခု ပေါ်လာသည်။
“၂၀၂၇ ခုနှစ်အလွန်မှာ ကုလသမဂ္ဂကို ဘယ်သူ ဦးဆောင်မလဲ?”
မေးခွန်း၏အရေးကြီးမှုသည် လူတစ်ဦး၏အမည်ကို သိရခြင်းထက် ပိုသည်။
ဘယ်လိုလူမျိုးကို ရွေးချယ်မလဲဆိုတာက ပိုအရေးကြီးသည်။
⸻
လူတစ်ယောက်ရွေးတာမဟုတ်၊ ကမ္ဘာ့တာဝန်တစ်ရပ်ကို ရွေးတာ
။ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်သည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတမဟုတ်။
စစ်တပ်တစ်ခု၏ တပ်မှူးလည်း မဟုတ်။
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအားလုံးအပေါ် အမိန့်ပေးနိုင်သည့် ကမ္ဘာ့အစိုးရခေါင်းဆောင်လည်း မဟုတ်။
သို့သော် နိုင်ငံပေါင်းစုံကြားတွင် ဆွေးနွေးနိုင်သူ၊ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ညှိနှိုင်းနိုင်သူ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တိုက်တွန်းနိုင်သူ၊ ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ်စာတမ်း၏ အခြေခံတန်ဖိုးများကို ကာကွယ်ပြောဆိုနိုင်သူ ဖြစ်ရသည်။
ကုလသမဂ္ဂကိုယ်တိုင်က အတွင်းရေးမှူးချုပ်၏တာဝန်ကို အုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအကဲအဖြစ် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ သံတမန်၊ ထောက်ခံပြောဆိုသူ၊ အရပ်ဘက်ဝန်ထမ်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းခေါင်းဆောင်ဆိုသည့် အခန်းကဏ္ဍများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထမ်းဆောင်ရမည့်တာဝန်အဖြစ် ရှုမြင်ထားသည်။
ထို့ကြောင့် “ဘယ်သူက နာမည်ကြီးသလဲ” ဆိုတာထက်“ဘယ်သူက မတူညီသောကမ္ဘာကြီးကို တစ်စားပွဲတည်းမှာ ထိုင်စေနိုင်သလဲ” ဆိုတာက ပိုအရေးကြီးသည်။
⸻
ပညာရှိရုံနဲ့ မလုံလောက်
။ အတွင်းရေးမှူးချုပ်လောင်းတစ်ဦးကို ကြည့်ရာတွင် ပထမဆုံးကြည့်ရမည့်အချက်မှာ ပညာရေးဖြစ်သည်။
သို့သော် ဘွဲ့များများရထားခြင်းတစ်ခုတည်းနှင့် မလုံလောက်။
ပညာသည် လူကို စဉ်းစားတတ်စေရန် ဖြစ်ရသည်။
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး၏ နောက်ကွယ်တွင် စီးပွားရေးရှိသည်။ စီးပွားရေး၏နောက်ကွယ်တွင် လူမှုဘဝရှိသည်။ လူမှုဘဝ၏နောက်ကွယ်တွင် လူသား၏ မျှော်လင့်ချက်၊ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် စာအုပ်ထဲက ကမ္ဘာကိုသာ သိသူမဟုတ်ဘဲ လူတို့၏ဘဝကိုလည်း နားလည်သူ ဖြစ်ရန်လိုသည်။
⸻
အတွေးအခေါ်က ပိုအရေးကြီးလာပြီ
။ ၂၀၂၇ ခုနှစ်အလွန်ကမ္ဘာသည် ယခင်ကမ္ဘာထက် ပို၍ရှုပ်ထွေးလာမည်။
ယနေ့ဖြစ်နေသော ပြဿနာတစ်ခုသည် မနက်ဖြန်တွင် အခြားပြဿနာတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်လာနိုင်သည်။
စစ်ပွဲသည် စားနပ်ရိက္ခာအကျပ်အတည်းဖြစ်လာနိုင်သည်။
စားနပ်ရိက္ခာအကျပ်အတည်းသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုဖြစ်လာနိုင်သည်။
ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုသည် လူမှုရေးပဋိပက္ခနှင့် စီးပွားရေးပြဿနာတို့နှင့် ဆက်စပ်လာနိုင်သည်။
AI နည်းပညာသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မြှင့်တင်နိုင်သကဲ့သို့ အလုပ်အကိုင်၊ သတင်းအချက်အလက်နှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာအသစ်များကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ဒါကြောင့် အတွင်းရေးမှူးချုပ်သစ်မှာ ယနေ့ပြဿနာကိုသာ ဖြေရှင်းနိုင်သည့် အမြင်မဟုတ်ဘဲ မနက်ဖြန်၏ပြဿနာကို ကြိုတင်မြင်နိုင်သည့် အတွေးအခေါ် လိုအပ်သည်။
⸻
ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုတာ ဘာလဲ
။ နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ ကိုယ်ကျင့်တရားကို စကားလုံးများဖြင့် ဆုံးဖြတ်၍မရ။
မှတ်တမ်းကို ကြည့်ရသည်။
အာဏာရှိစဉ်က ဘယ်လိုပြုမူခဲ့သလဲ။
မိမိနှင့် သဘောထားမတူသူကို ဘယ်လိုဆက်ဆံခဲ့သလဲ။
အခက်အခဲရှိသောအချိန်တွင် မိမိပြောခဲ့သောစကားကို မည်မျှအထိ တာဝန်ယူခဲ့သလဲ။
အာဏာနှင့် အကျိုးစီးပွားကြားတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မည်မျှရှိသလဲ။
ဤအချက်များကို ကြည့်ရမည်။
ထို့ကြောင့် “ဒီလူက ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းတယ်” ဟု လွယ်လွယ်ကူကူ ဆုံးဖြတ်မည့်အစား မှတ်တမ်းက ဘာပြောသလဲ ဆိုတာကိုသာ ကြည့်သင့်သည်။
⸻
အတွေ့အကြုံဆိုတာလည်း တစ်မျိုးတည်းမဟုတ်
။ လက်ရှိ ကိုယ်စားလှယ်များ၏ အတွေ့အကြုံများသည် တစ်ပုံစံတည်း မဟုတ်ကြ။
တချို့သည် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများကို ဦးဆောင်ဖူးကြသည်။
တချို့သည် သမ္မတ၊ ဝန်ကြီး သို့မဟုတ် အစိုးရအဆင့် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ဖူးကြသည်။
တချို့သည် သံတမန်ရေးနှင့် ကုလသမဂ္ဂလုပ်ငန်းများတွင် အတွေ့အကြုံများရှိကြသည်။
တချို့သည် နျူကလီးယားလုံခြုံရေးကဲ့သို့ အလွန်ရှုပ်ထွေးသော နိုင်ငံတကာပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ဖူးကြသည်။
ထို့ကြောင့် အတွေ့အကြုံကို နှိုင်းယှဉ်ရာတွင် “ဘယ်သူက အတွေ့အကြုံအများဆုံးလဲ” ဟုသာ မေးခြင်းထက်—
“လာမည့်ကမ္ဘာ့ပြဿနာများနှင့် မည်သည့်အတွေ့အကြုံက အမှန်တကယ် ဆက်စပ်သလဲ” ဟု မေးသင့်သည်။
⸻
ယူအမ်ကို ဦးဆောင်နိုင်ခြင်းဆိုတာ
။ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်သစ်အတွက် အရေးကြီးဆုံးစမ်းသပ်ချက်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ လူ့အခွင့်အရေးတို့ကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မခွဲဘဲ ကိုင်တွယ်နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ၏ လက်ရှိရွေးချယ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင်ပင် ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ခေါင်းဆောင်မှု၊ အတွေ့အကြုံ၊ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် UN ၏ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဏ္ဍိုင်သုံးရပ်ကို အဓိကမေးမြန်းစိစစ်ထားသည်။ (United Nations)
ထို့အပြင် ကုလသမဂ္ဂကိုယ်တိုင်၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလည်း ရှိနေသည်။
ထို့ကြောင့် ခေါင်းဆောင်သစ်သည် နိုင်ငံများကိုသာ ညှိနှိုင်းရမည်မဟုတ်။
ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းကိုယ်တိုင်ကိုလည်း ပြန်လည်ယုံကြည်လာအောင် လုပ်ရမည်။
⸻
အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင် ပထမဆုံးဖြစ်လာမလား
။ ယခုရွေးချယ်မှု၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်များ အများအပြား ပါဝင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
သို့သော် အမျိုးသမီးဖြစ်ခြင်းကိုယ်တိုင်သည် ရွေးချယ်ရန် အကြောင်းပြချက်တစ်ခု မဖြစ်သင့်သကဲ့သို့ အမျိုးသားဖြစ်ခြင်းကိုလည်း အားသာချက်ဟု မယူဆသင့်။
လူတစ်ဦးကို လူတစ်ဦးအဖြစ် ကြည့်ရမည်။
သူ၏ပညာ၊ အတွေးအခေါ်၊ မှတ်တမ်း၊ အတွေ့အကြုံနှင့် ခေါင်းဆောင်နိုင်စွမ်းကို ကြည့်ရမည်။
အကယ်၍ ပထမဆုံးအမျိုးသမီးအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့လျှင် သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်မည်မှာ မှန်သည်။ သို့သော် သမိုင်းဝင်ခြင်းထက် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်ခြင်း က ပိုအရေးကြီးသည်။
⸻
လက်ရှိမဲရလဒ်က ဘာပြောသလဲ
။ ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ တတိယအကြိမ် အလွတ်သဘောစမ်းသပ်မဲတွင် Rebeca Grynspan က “encourage” ၉ မဲ၊ Carolyn Rodrigues Birkett က ၈ မဲ ရရှိခဲ့ကြောင်း သံတမန်များထံမှ သိရသည်။ သို့သော် ယင်းသည် နောက်ဆုံးရွေးချယ်မှုမဟုတ်သည့် အလွတ်သဘောစမ်းသပ်မဲ သာဖြစ်ပြီး အဆုံးအဖြတ်ရလဒ်ဟု မယူဆသင့်သေးပေ။
ဒါကြောင့် ယခုအချိန်မှာ
“ဘယ်သူ ရမယ်”ဟု ပြောခြင်းထက် “ဘယ်လိုခေါင်းဆောင်ကို ကမ္ဘာက လိုအပ်နေသလဲ” ဟု မေးခြင်းက ပိုအဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
⸻
နိဂုံး
။ ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်မှစ၍ ကုလသမဂ္ဂ၏ စတုတ္ထဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ကမ္ဘာ့အရေးများကို ဦးဆောင်ရမည့်သူသည် လူတစ်ဦးတည်း၏ အာဏာကို ရယူမည့်သူမဟုတ်။
နိုင်ငံပေါင်းများစွာ၏ မတူညီသောအကျိုးစီးပွားများကြားတွင် စကားပြောနိုင်ရမည်။
ရန်ဘက်များကို စားပွဲတစ်ဖက်တည်းတွင် ထိုင်စေနိုင်ရမည်။
အားနည်းသောနိုင်ငံ၏ အသံကိုလည်း ကြားနိုင်ရမည်။
အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ သဘောထားကိုလည်း နားလည်ရမည်။
အမှန်တရားကို ပြောနိုင်ရမည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အဖွဲ့အစည်းကိုလည်း ပြုပြင်နိုင်ရမည်။
ထို့ကြောင့် ယူအမ်ကို ဘယ်သူဦးဆောင်မလဲဆိုသည့် မေးခွန်း၏ အဖြေကို ယခုအချိန်တွင် ကြိုတင်ဆုံးဖြတ်၍ မရသေး။
သို့သော် ကမ္ဘာကြီးက ရွေးချယ်ရမည့်အရာကိုတော့ သိထားသင့်သည်။
ပညာရှိသူတစ်ဦးသာ မလုံလောက်။
အတွေးအခေါ်ကျယ်သူတစ်ဦးသာ မလုံလောက်။
အတွေ့အကြုံများသူတစ်ဦးသာ မလုံလောက်။
ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းသူတစ်ဦးသာလည်း မလုံလောက်။
အဲဒီအရာအားလုံးကို ပေါင်းစပ်ပြီး မတူညီသောကမ္ဘာကြီးကို တစ်စားပွဲတည်းတွင် စကားပြောနိုင်အောင် ဦးဆောင်ပေးနိုင်သူ၊
စစ်ပွဲထက် ဆွေးနွေးမှုကို၊
အာဏာထက် နိုင်ငံတကာဥပဒေကို၊
အကျိုးစီးပွားထက် လူသားဂုဏ်သိက္ခာကို၊
ယနေ့ထက် မနက်ဖြန်ကမ္ဘာကို မြင်နိုင်သူ
ဖြစ်ဖို့ လိုသည်။
၂၀၂၇ ခုနှစ်အလွန် ကုလသမဂ္ဂ၏ စမ်းသပ်မှုသည် လူတစ်ဦး၏ အောင်မြင်မှုကို စမ်းသပ်ခြင်းမဟုတ်။
လူသားတို့၏ စုပေါင်းအနာဂတ်အတွက် နိုင်ငံများက မည်သည့်ခေါင်းဆောင်မှုပုံစံကို ယုံကြည်ရွေးချယ်ကြမည်နည်းဆိုသည့် စမ်းသပ်မှုလည်း ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်
“ယူအမ်ကို ဘယ်သူဦးဆောင်မလဲ?”
ဆိုသည့် မေးခွန်းထက်
“၂၀၂၇ ခုနှစ်အလွန် ကမ္ဘာကြီးကို ဦးဆောင်ရန် ဘယ်လိုလူမျိုး လိုအပ်သလဲ?”
ဆိုသည့် မေးခွန်းကို အရင်ဆုံး မေးသင့်ပေသည်။
