မဟာပညာ

🌿ရွာလုံးကျွတ် ရွှံ့နွံအောက် ရောက်သွားရသည့် ဟိမဝန္တာ ရေခဲမြစ်ပြိုမှုတွင် ခရီးသွားများ ဘာကြောင့် ပါသွားခဲ့ကြသလဲ🌿

။ နိုင်ငံတကာ မီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်အရ နီပေါ-တိဘက် နယ်စပ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရေခဲမြစ်ပြိုကျမှုကြောင့် လူ ၁၆၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ခရီးသွား ရာပေါင်းများစွာအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၉၅၀ ကျော် ပျောက်ဆုံးနေကြောင်း သိရသည်။ စတင်ဖြစ်ပွားချိန်က ရစ်ခ်တာစကေး ၄.၄ အဆင့်ရှိ ငလျင်ကြောင့်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြသော်လည်း အမေရိကန် ဘူမိဗေဒအဖွဲ့ (USGS) ၏ စစ်ဆေးချက်အရ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ ပေ ၁၇,၀၀၀ မြင့်သော ဟိမဝန္တာတောင်ပေါ်ရှိ ပေ ၂,၀၀၀ ခန့်ကျယ်သည့် ရေခဲတစ်ခုလုံး ပြိုကျ ပျက်စီးခဲ့ခြင်း (Glacial Collapse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။

။ အဆိုပါ ပြိုကျမှုမှ ထွက်လာသည့် ရေစီးကြောင်းကြီးသည် မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စီးဆင်းသွားခဲ့ရာ နီပေါနှင့် တိဘက် နှစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ရွာလုံးကျွတ် နေအိမ်များ၊ လမ်းတံတားများနှင့် ရေအားလျှပ်စစ် စက်ရုံများကို ရွှံ့နွံများအောက် လွှမ်းမိုးနှစ်မြုပ်ပစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဘေးဒဏ်သင့်ခဲ့သည့် ဒေသသည် တိဘက်ရှိ ကိုင်လာရှ် မာနဆာရိုဗာသို့ သွားရောက်သည့် နာမည်ကြီး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ဟိန္ဒူ ဘုရားဖူးများနှင့် နိုင်ငံတကာ ခရီးသွားများစွာ ပါဝင်သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

။ လက်ရှိ အတည်ပြုချက်များအရ နီပေါဘက်ခြမ်းတွင် ပျောက်ဆုံးနေသည့် နိုင်ငံခြားသား ခရီးသွား ၃၄၁ ဦးအနက် အိန္ဒိယ ၁၃၃ ဦး၊ အမေရိကန် ၃၃ ဦး၊ ဩစတြေးလျ ၃၄ ဦး၊ ကနေဒါ ၂၄ ဦး၊ မလေးရှား ၁၉ ဦး၊ ဂျာမနီ ၄ ဦးနှင့် အစ္စရေး ၁ ဦးတို့ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် တိဘက်ဘက်ခြမ်းတွင်လည်း ပျောက်ဆုံးနေသူ ၅၅၈ ဦးအနက် ၂၆၀ မှာ နိုင်ငံခြားသားများ ဖြစ်ကြပြီး တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံသား ၈ ဦးမှာလည်း အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ လမ်းများနှင့် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များ လုံးဝ ပျက်စီးသွားသည့်အတွက် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များက ဖုန်းမီးတိုင်များ၊ ဒရုန်းများနှင့် ဟယ်လီကော်ပတာများ အသုံးပြု၍ အရေးပေါ် ကူညီပေးနေကြရသည်။
ဒီနေ့ ဒီသတင်းကို ကြည့်ဖြစ်ရင်း စိတ်ထဲအလွန်မကောင်းစွာ ခံစားရပါတယ်။ နီပေါကို အကြိမ်လေးထက်မက ရောက်ခဲ့ဖူးသလို၊ ခုလို ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ မြို့နေရာတွေကိုလည်း ကိုယ်တိုင် ခြေချခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒီမြို့ကနေကျော်ပြီး တောင်ကြိုတောင်ကြား လမ်းတွေထဲက ရွာကလေးတွေမှာတည်းရင်း ဒေသလေ့လာရေး ခရီးရောက်ခဲ့တာမို့ အေးချမ်းငြိမ်သက်တဲ့ ဒေသအဝေးကို ခုချိန်ဆိုရင် ပိုပြီး သတိရမိနေပါတယ်။

။ အဲဒီတုန်းက ရောက်ခဲ့တဲ့ ရွာလေးထဲက ကလေးတွေနဲ့ ပျော်ခဲ့ရတဲ့ ခရီးကိုလည်း အလွန်သတိရမိပါတယ်။ ဟိမဝါတောင်ခါးပန်းပေါ်မှာ မေးတင်ထားပြီး ရိုးရာအိမ်ကလေးတွေနဲ့ သာယာလှပနေကြတဲ့ တိဘက်နွယ်ဝင် လူမျိုးတွေရဲ့ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတွေဟာ အလွန့်အလွန်ကို စိတ်ဝင်စားစရာပါ။ သူတို့တွေဟာ ဟိမဝါတောင်သူ ပီပီ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားကို အလေးအမြတ်ထားကြပြီး ယဉ်ကျေးလှတဲ့ သူတို့ဘဝကို ယနေ့တိုင် မမေ့နိုင်ပါဘူး။

။ တောင်တန်းသားတွေရဲ့ ယဉ်ကျေးလှပတဲ့ စရိုက်တွေကြောင့် အလွန်ဝေးလံခေါင်ဖျားတဲ့ ဒေသတွေဖြစ်ပေမဲ့ သူ့ခေတ်နဲ့သူတို့ဘဝ ပညာရေးအတွက် ပညာဒါနပြုပေးကြတဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေ ရောက်အောင်လာပြီး ကူညီပေးကြတာလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ကားလမ်းခက်ခဲ၊ လူသွားလူလာ လမ်းလေးတွေမှ ခက်ခဲတဲ့ ဟိမဝါဒေသဟာ ခုလို ဖြစ်ပျက်နေပုံ မြင်မိကြားမိရတော့ ဟိမဝါဒေသ တောင်ပေါ်လမ်း ကွေ့ကောက်တဲ့ တောင်ခါးပန်း ရွာလေးတွေကို သတိရပြီး ရင်ထုမနာ ဖြစ်ရပါတယ်။

။ ခရီးသွားကြသူများ အနေဖြင့် မိမိတို့ စိတ်ကြည်နူး ချမ်းမြေ့ရန်နှင့် အပန်းဖြေရန် ထွက်ခွာလာကြသော်လည်း ကြိုတင်မမှန်းဆနိုင်သည့် ကံတရား၏ အလှည့်အပြောင်းကြောင့် ယခုကဲ့သို့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုးကြီးထဲ ရုတ်တရက် ပါဝင်သွားခဲ့ကြရပါတယ်။ “ အသွားမတော် တစ်လှမ်း” ဆိုသည့်အတိုင်း သဘာဝတောင်တန်းများနှင့် နယ်စပ်ဒေသများသို့ ခရီးထွက်သည့်အခါ ရာသီဥတု သတိပေးချက်များနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ချေများကိုလည်း အမြဲမပြတ် အထူးဂရုစိုက် စောင့်ကြည့်ကြရန် လိုအပ်လှပါတယ်။

။ ခက်ခဲလှတဲ့ ဘဝအထွေထွေကို ရုန်းကန်နေကြရသူတွေရဲ့ လောကကို “ ကမ္မသကာ” ဟုသာ နှလုံးသွင်းရုံမှလွဲ၍ ဘာတတ်နိုင်မှာလဲ ဟိမဝန္တာရယ်…။ ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသတွင် ပျောက်ဆုံးနေသူများနှင့် ဒုက္ခရောက်နေကြသူများ အားလုံး အန္တရာယ်မှ အမြန်ဆုံး လွတ်မြောက်ကြပါစေ၊ ဘေးကင်းကြပါစေဟု သတိရခြင်းများစွာဖြင့် မေတ္တာပို့ ဆုတောင်းပေးလိုက်ရပါသည်။

ရေးသားသူ – ဟေမောင်
နေ့စွဲ – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်။

ဟိမဝန္တာ တောင်ခါးပန်းပေါ်ရှိ ရွာကလေးများ ရေခဲမြစ်ပြိုကျမှုနှင့် ရွှံ့နွံများအောက် ရောက်ရှိသွားသည့် ဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ပြထားသော သရုပ်ဖော်ပုံ ဖြစ်ပါသည်။

🌿ပြေးလွှားသူနှင့် အခြားကဗျာများ 🌿
(The Fugitive and Others – 18)

ဟေမောင် = ​ရေးသည်။
သရုပ်ဖော်ပုံ = AI
(၂၄.၈.၂၀၂၆) ရက်နေ့။

နံနက်ခင်းတွင်
သူသည် ဒီအိုဒါသစ်တန်းများ အရိပ်ဖုံးနေသော လမ်းတစ်လျှောက် လမ်းလျှောက်လာသည်။

သူ၏ လက်ထဲတွင်
အသစ်လက်ထပ်ထားသော ဇနီး၏
ပထမဆုံးစာကို ကိုင်ထားသည်။

“ပြန်လာပါ။
အမြန်ပြန်လာပါ။”

ဟု ရေးထားသော ထိုစာသည်
အဝေးမှ ချစ်သူ၏ လက်ထိတွေ့မှုကဲ့သို့
သူ၏ နှလုံးသားကို လွမ်းဆွတ်စေသည်။

“ငါသည် ဒီလို ချစ်ခြင်းကို ရထိုက်သူလော”

ဟု သူ့ကိုယ်သူ မေးနေစဉ်

တောင်တန်းများပေါ်မှ နေထွက်လာသည်။

နိုင်ငံခြားမှ မိန်းကလေးလေးဦးသည်
ခွေးတစ်ကောင်နှင့်အတူ
ကျယ်လောင်စွာ စကားပြောရင်း
အရှိန်ဖြင့် လျှောက်လာကြသည်။

အသက်ကြီးသူနှစ်ဦးက
သူ့ကိုမြင်၍ ပြုံးရယ်ခြင်းကို ဖုံးကွယ်လိုက်ကြသည်။

အသက်ငယ်သူနှစ်ဦးက
တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် တွန်းကာ
ရယ်မောလျက် ပြေးထွက်သွားကြသည်။

သူသည် ရပ်လိုက်၏။

ခေါင်းငုံ့သွား၏။

ထို့နောက်
သူ၏ ဇနီးပေးပို့သော စာကို
ထပ်မံဖွင့်ဖတ်လိုက်သည်။

ရာဘင်ဒြာနတ် တဂိုး၏ “ ပြေးလွှားသူနှင့် အခြားကဗျာများ” (The Fugitive – 18) မှ ဤကဗျာသည် “ မေတ္တာတရား၏ မြင့်မြတ်နက်ရှိုင်းမှု” နှင့် “ ပြင်ပကမ္ဘာ၏ အပေါ်ယံ မြင်ကွင်းများ” ကြားမှ မတူညီသော ခံစားချက်နှစ်ခုကို လှပစွာ နှိုင်းယှဉ်ရိုက်ခတ်ပြထားသည့် ကဗျာတစ်ပုဒ် ဖြစ်ပါသည်။ ယနေ့ခေတ်ကာလနှင့် ယှဉ်ထိုး၍ အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုရလျှင်

၁။ မေတ္တာ၏ လေးနက်မှုနှင့် စိတ်၏ နှိမ့်ချမှု

“ ငါသည် ဒီလို ချစ်ခြင်းကို ရထိုက်သူလော”

စစ်မှန်သော မေတ္တာနှင့် တွေ့ထိရသည့်အခါ အမျိုးသားသည် မာနကြီးသွားခြင်းမရှိဘဲ မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချသောစိတ်၊ မေတ္တာ၏ တန်ဖိုးကို လေးစားမြတ်နိုးသောစိတ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။

🌿ယနေ့ခေတ် အဓိပ္ပာယ်

။ ယနေ့ခေတ်တွင် ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ပိုင်ဆိုင်ရယူလိုမှု သို့မဟုတ် ရရှိထားသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူ တောင်းဆိုလိုမှုများပြား သော်လည်း၊ တဂိုး၏ ကဗျာက "မေတ္တာစစ်သည် မိမိကိုယ်ကို ဆန်းစစ်စေပြီး နှလုံးသားကို ပိုမိုနူးညံ့ နှိမ့်ချစေသည်" ဆိုသည့် သဘာဝကို မီးမှောက်ပြထားပါသည်။

၂။ ပြင်ပကမ္ဘာ၏ အပေါ်ယံ အရှုပ်အထွေးများနှင့် ဝေဖန်မှုများ

"နိုင်ငံခြားမှ မိန်းကလေးလေးဦးသည်... ရယ်မောလျက် ပြေးထွက်သွားကြသည်။"

သူမ၏ နှလုံးသားထဲတွင် မေတ္တာတရား၏ လေးနက်မှုကြောင့် ငြိမ်သက်လေးနက်နေချိန်၌၊ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်မှ လူများသည် သူ့ကို စူးစမ်း၊ ရယ်မော၊ ဝေဖန်ကြသည်။

 🌿ယနေ့ခေတ် အဓိပ္ပာယ်

။ ယနေ့ လူမှုကွန်ရက်နှင့် ခေတ်သစ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် မိမိတို့၏ လေးနက်သော ခံစားချက်များ၊ မေတ္တာတရားများနှင့် အိပ်မက်များကို ပတ်ဝန်းကျင်က မဆင်မခြင် စူးစမ်းခြင်း၊ လှောင်ပြောင်ခြင်း သို့မဟုတ် သေးသိမ်အောင် ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။ ပြင်ပကမ္ဘာသည် သင့်နှလုံးသားထဲမှ မေတ္တာ၏ နက်ရှိုင်းမှုကို မမြင်နိုင်၊ မခံစားနိုင်ကြပါ။

၃။ မေတ္တာတရားဆီသို့ ပြန်လည်အခြေစိုက်ခြင်း (Anchor of Love)

“ သူသည် ရပ်လိုက်၏။ ခေါင်းငုံ့သွား၏။ ထို့နောက် သူ၏ ဇနီးပေးပို့သော စာကို ထပ်မံဖွင့်ဖတ်လိုက်သည်။”

ပတ်ဝန်းကျင်၏ ရယ်မောစူးစမ်းမှုများကြောင့် သူ ခဏတာ တုန်လှုပ်သွားသော်လည်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုဘဲ ငြိမ်သက်စွာဖြင့် မိမိ၏ စစ်မှန်သော မေတ္တာ (စာလွှာ) ဆီသို့သာ ပြန်လည်အာရုံစိုက်လိုက်သည်။

🌿ယနေ့ခေတ် အဓိပ္ပာယ်
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
။ အပြင်ကမ္ဘာတွင် ရှုပ်ထွေးမှုများ၊ ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ဆူညံသံများ မည်မျှပင် ရှိနေပါစေ၊ မိမိ၏ စစ်မှန်သော ခိုလှုံရာ (မေတ္တာတရားနှင့် သစ္စာတရား) ကိုသာ ဆုပ်ကိုင်ထားပါက မည်သည့် ဘေးစကားကြောင့်မှ ယိမ်းယိုင်မသွားနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြနေခြင်း ဖြစ်သည်။

အနှစ်ချုပ် သုံးသပ်ချက်

ဤကဗျာသည် “ ပြင်ပကမ္ဘာ၏ အပေါ်ယံဆူညံသံများထက် စစ်မှန်သော မေတ္တာတရား၏ လေးနက်မှုက ပိုမိုခိုင်မာသည်” ဆိုသည့် သင်ခန်းစာကို ပေးထားသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ပတ်ဝန်းကျင်၏ ဝေဖန်မှုများနှင့် တာဝန်များကြား တွန်းတိုက်နေရသော်လည်း၊ မိမိ၏ စစ်မှန်သော မေတ္တာနှင့် တန်ဖိုးများကိုသာ မြတ်နိုးစွာ ကိုင်စွဲထားရန် ခေတ်သစ်လူသားများကို နှိုးဆော်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

🌿ပူဇော်ခြင်းထက် ကျင့်သုံးခြင်း 🌿
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
[ဗုဒ္ဓဓမ္မနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အနာဂတ်]

ဆရာကြီး ဦးအောင်ဖေ
(၂၂.၈.၂၀၂၆) ရက်နေ့။
2026 U Aung Pay. All Rights Reserved.

နိဒါန်း
“ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဓမ္မကို ကျင့်သုံးခြင်း မတူပါ။ ဘုရားရှင်ကို ပူဇော်ခြင်းသည် မကောင်းမှုကို ရှောင်ခြင်း၊ ကောင်းမှုကို ပြုခြင်း၊ စိတ်ကို သန့်ရှင်းအောင် လေ့ကျင့်ခြင်းတို့နှင့် တွဲဖက်မှသာ ဗုဒ္ဓဓမ္မ၏ လူမှုတန်ဖိုးကို ထင်ရှားစေနိုင်သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ဥပဒေစိုးမိုးမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဘာသာရေးတစ်ခုတည်းဖြင့် အကြောင်းပြုရှင်းလင်း၍ မရပါ။ အဆုံးတွင် စာအုပ်ထဲက တရားတော်ထက် လူတို့၏ လက်တွေ့ကျင့်သုံးမှု၊ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဥပဒေစနစ်တို့က လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ရလဒ်ကို ဆုံးဖြတ်ကြသည်။”
( ဆရာကြီး ဦးအောင်ဖေ။)

လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ အခြေအနေကို ကြည့်လိုက်လျှင် ထိုလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုများ၊ ဘာသာရေးအလေ့အထများနှင့် လူတို့၏ လက်တွေ့ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံတို့ကြားတွင် တစ်ခါတစ်ရံ ထူးခြားသောကွာဟချက်များကို တွေ့မြင်ရတတ်သည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများစုကိုးကွယ်သော လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတွင် ဘုရားစေတီပုထိုးများ များပြားနိုင်သည်။ ဘုရားပွဲ၊ ဆွမ်းလောင်းပွဲ၊ အလှူအတန်းများ များပြားနိုင်သည်။ ဗုဒ္ဓဝင်အကြောင်း၊ ဓမ္မအကြောင်း ပြောဆိုသူများလည်း များပြားနိုင်သည်။ သို့သော် ထိုအရာများ ရှိနေခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ထိုလူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ဗုဒ္ဓဓမ္မနှင့်အညီ နေထိုင်နေသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီဟု သတ်မှတ်၍ မရပါ။

အဘယ်ကြောင့်နည်း။ အကြောင်းမှာ ကိုးကွယ်ခြင်းသည် ယုံကြည်ခြင်း၏ အပြင်ဘက်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်ပြီး၊ ကျင့်သုံးခြင်းသည် ယုံကြည်ချက်၏ အတွင်းသားကို လက်တွေ့ဘဝတွင် ဖော်ထုတ်ခြင်း ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။

ဘုရားကို ရှိခိုးခြင်းနှင့် ဘုရားစကားကို လိုက်နာခြင်း

ဘုရားရှင်၏ ရုပ်ပွားတော်ရှေ့တွင် ဦးချနိုင်သည်။ ပန်း၊ ရေချမ်း၊ ဆီမီးတို့ဖြင့် ပူဇော်နိုင်သည်။ သို့သော် ဘုရားရှင်၏ တရားတော်နှင့် မကိုက်ညီသော အပြုအမူများကို ဆက်လက်ကျူးလွန်နေမည်ဆိုလျှင် ထိုပူဇော်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရန် လိုလာသည်။

ပါဏာတိပါတာကို ရှောင်ရမည် ဟု သိနေပြီး သူတစ်ပါးအသက်ကို မလေးစားလျှင်၊ အဒိန္နာဒါနကို ရှောင်ရမည် ဟု သိနေပြီး သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို မတရားယူလျှင်၊ မုသာဝါဒကို ရှောင်ရမည် ဟု သိနေပြီး လိမ်ညာလှည့်ဖြားမှုကို အလေ့အထတစ်ခုအဖြစ် ပြုလုပ်နေလျှင် ဗုဒ္ဓတရားကို သိခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓတရားအတိုင်း ကျင့်ခြင်းကြားတွင် ကြီးမားသော ကွာဟချက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ တန်ဖိုးကို တိုင်းတာရာတွင် “ဘုရားကို ဘယ်လောက်ကြည်ညိုသလဲ” ဆိုတာထက် “ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကြောင့် မိမိ၏ အပြုအမူ ဘယ်လောက်ပြောင်းလဲလာသလဲ” ဆိုတာက ပိုအရေးကြီးသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

ဓမ္မသည် ဘုရားကျောင်းထဲတွင်သာ မနေသင့်

ဗုဒ္ဓဓမ္မကို ဘုရားကျောင်း၊ စေတီပုထိုးနှင့် တရားပွဲများထဲတွင်သာ ထားရှိမည်ဆိုလျှင် ဓမ္မ၏ လူမှုတန်ဖိုးသည် အကန့်အသတ်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။
ဓမ္မသည် ဈေးထဲတွင်လည်း ရှိရမည်။
ရုံးခန်းထဲတွင်လည်း ရှိရမည်။
ကျောင်းစာသင်ခန်းထဲတွင်လည်း ရှိရမည်။ တရားရုံးထဲတွင်လည်း ရှိရမည်။
နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်များထဲတွင်လည်း လူ့ကျင့်ဝတ်အဖြစ် ထင်ဟပ်သင့်သည်။

လူတစ်ဦးက သူ့အလုပ်တွင် ရိုးသားလျှင်၊
အာဏာရှိသူက အာဏာကို အလွဲသုံးစားမပြုလျှင်၊ ကုန်သည်က မိမိအကျိုးအမြတ်အတွက် စားသုံးသူကို မလိမ်လည်လျှင်၊ အရာရှိက လာဘ်မယူလျှင်၊ နိုင်ငံသားက သူတစ်ပါး၏ အခွင့်အရေးကို လေးစားလျှင် ထိုနေရာများတွင် ဗုဒ္ဓဓမ္မ၏ လူမှုတန်ဖိုးသည် ပိုမိုထင်ရှားလာမည်ဖြစ်သည်။

သို့သော် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ပြဿနာအားလုံးကို ဘာသာရေးတစ်ခုတည်းဖြင့် မရှင်းနိုင်

ဤနေရာတွင် အရေးကြီးသော သတိထားရမည့်အချက်တစ်ခု ရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကို လက်တွေ့မကျင့်သုံးသောကြောင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် မကောင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်ဟု ပြောနိုင်သော်လည်း နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဆင်းရဲခြင်း၊ စီးပွားရေးကျဆင်းခြင်း၊ ဥပဒေစိုးမိုးမှုအားနည်းခြင်း၊ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းတို့၏ အကြောင်းရင်းအားလုံးကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျင့်သုံးမှု နည်းပါးခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ရှင်းပြ၍ မရပါ။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို သမိုင်း၊ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်း၊ စီးပွားရေးမူဝါဒ၊ ပညာရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအရည်အသွေး၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ လူမှုရေးအခြေအနေ၊ ပြည်တွင်းပြည်ပဆက်ဆံရေး စသည့် အချက်များစွာက ပေါင်းစပ်ဖန်တီးကြသည်။

ထို့ကြောင့် “ဒီနိုင်ငံက ဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံဖြစ်လို့ ချမ်းသာတယ်” သို့မဟုတ် “ဟိုနိုင်ငံက ဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံဖြစ်လို့ ဆင်းရဲတယ်” ဟု တိုက်ရိုက်ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် သုတေသနအမြင်အရ အလွန်ရိုးရှင်းသော ကောက်ချက်ဖြစ်သည်။ ဘာသာရေးသည် လူတို့၏ စိတ်နေစိတ်ထားနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သော်လည်း နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို လည်ပတ်စေသည့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အရည်အသွေး ကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။

သီလရှိရုံနှင့် ဥပဒေစိုးမိုးရေး မပြီးသေး

လူ့အဖွဲ့အစည်းကောင်းတစ်ခုတည်ဆောက်ရာတွင် သီလနှင့် ဥပဒေ နှစ်မျိုးစလုံး လိုအပ်သည်။

သီလဆိုသည်မှာ
“ဘယ်သူမှ မမြင်လည်း မလုပ်ဘူး” ဟူသော အတွင်းစိတ်ထိန်းချုပ်မှုဖြစ်နိုင်သည်။
ဥပဒေဆိုသည်မှာ “လုပ်လျှင် အကျိုးဆက်ရှိမည်” ဟူသော ပြင်ပထိန်းချုပ်မှုဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံး လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် လူတိုင်းကို ရဲနှင့်ထောင်ဖြင့် ထိန်းထားရသော လူ့အဖွဲ့အစည်းမဟုတ်။ လူတွေက ကိုယ်ကျင့်တရားကြောင့် မကောင်းမှုကို ရှောင်ကြပြီး၊ ထိုသို့မဟုတ်သူများကိုလည်း တရားမျှတသော ဥပဒေစနစ်က ထိန်းညှိပေးနိုင်သော လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ငါးပါးသီလနှင့် ဥပဒေစိုးမိုးရေးသည် ပြိုင်ဘက်များ မဟုတ်ပါ။ တစ်ခုက အတွင်းစိတ်ကို ထိန်းသိမ်းပေးပြီး တစ်ခုက လူမှုစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး၏ သီလ

ဓမ္မကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကောင်းမွန်ရေးအတွက်သာ အသုံးချပြီး နိုင်ငံရေးတွင် မသုံးနိုင်ဟု ဆိုလျှင်လည်း မပြည့်စုံပါ။
အာဏာရှိသူတစ်ဦးအတွက် “အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ” ဆိုသည်မှာ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်း မခိုးရုံမျှ မဟုတ်ဘဲ ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာ၊ ပြည်သူ့အခွင့်အရေး၊ ပြည်သူ့အာဏာကို မိမိပိုင်ပစ္စည်းကဲ့သို့ မယူဆရန် ဟူသည့် နိုင်ငံရေးကျင့်ဝတ်အဖြစ်ပါ ဆင်ခြင်နိုင်သည်။

“မုသာဝါဒ မပြောရ” ဆိုသည်မှာလည်း ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ မလိမ်ရုံမျှ မဟုတ်ဘဲ ပြည်သူကို မှားယွင်းသော သတင်းအချက်အလက်ဖြင့် မလှည့်စားရန် ဆိုသည့် တာဝန်ယူမှုနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။

“ပါဏာတိပါတာ မပြုရ” ဆိုသည်မှာလည်း လူတစ်ဦးချင်းအတွက်သာ မဟုတ်ဘဲ အကြမ်းဖက်မှု၊ မလိုအပ်သော သတ်ဖြတ်မှုနှင့် လူ့အသက်တန်ဖိုးကို လေးစားရေး တို့နှင့် ဆက်စပ်စဉ်းစားနိုင်သည်။

ဤသဘောဖြင့်ကြည့်လျှင် ဗုဒ္ဓဓမ္မသည် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ မူဝါဒစာအုပ်မဟုတ်သော်လည်း အာဏာအသုံးပြုသူ၏ ကိုယ်ကျင့်တရားကို မေးခွန်းထုတ်နိုင်သည့် ကျင့်ဝတ်အခြေခံ တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။

နောက်ဆုံးတွင် မေးရမည့်မေးခွန်း

ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့် မိမိကိုယ်ကို မေးသင့်သော မေးခွန်းသည်၊ “ငါတို့ ဘုရားကို ဘယ်လောက်ပူဇော်ကြသလဲ” တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါ။ “ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကြောင့် ငါတို့ရဲ့ အကျင့်စာရိတ္တ ဘယ်လောက်ပြောင်းလဲလာသလဲ” ဆိုတာ ဖြစ်သည်။

စေတီများ မြင့်လာသလောက် လူတို့၏ စိတ်ထားများလည်း မြင့်လာသလား။
တရားပွဲများ များလာသလောက်
ဒေါသနှင့် အာဃာတများ လျော့လာသလား။ အလှူအတန်းများ များလာသလောက် အာဏာနှင့် ငွေကြေးအပေါ် လောဘများ လျော့လာသလား။
“မေတ္တာ” ဟူသော စကားကို များများပြောလာသလောက် မိမိနှင့် သဘောမတူသူကိုလည်း မေတ္တာထားနိုင်လာသလား။
ဤမေးခွန်းများကို ဖြေကြည့်မှသာ ဘာသာရေးသည် လူ့ဘဝကို တကယ်ပြောင်းလဲပေးနေသလား၊ ဒါမှမဟုတ် အလေ့အထတစ်ခုအဖြစ်သာ ကျန်နေသလား ဆိုသည်ကို မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ပူဇော်ခြင်းမှ ကျင့်သုံးခြင်းသို့

ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အင်အားသည် ဘုရားဆင်းတုတော်အရေအတွက်တွင် မရှိပါ။
တရားစာအုပ်အရေအတွက်တွင်လည်း မရှိပါ။ တရားပွဲအရေအတွက်တွင်လည်း မရှိပါ။ လူတစ်ဦး၏ လောဘကို လျော့စေနိုင်ခြင်း၊ ဒေါသကို ထိန်းချုပ်စေနိုင်ခြင်း၊ မုသာဝါဒကို ရှောင်စေနိုင်ခြင်း၊
သူတစ်ပါး၏ အသက်နှင့် အခွင့်အရေးကို လေးစားစေနိုင်ခြင်း၊ အာဏာရှိသူကို တရားမျှတစွာ အာဏာသုံးစေနိုင်ခြင်း၊
အားနည်းသူကို မညှဉ်းပန်းစေနိုင်ခြင်း တို့တွင်သာ ထိုဓမ္မ၏ အသက်ဝင်မှုကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တစ်ဦး၏ အမြင့်ဆုံးသော ပူဇော်မှုသည်
ဘုရားရှင်၏ ရုပ်ပွားတော်ရှေ့တွင် ပန်းတစ်ပွင့်တင်ခြင်းသာ မဟုတ်။
မိမိ၏ လောဘကို ပန်းတစ်ပွင့်လို လျော့ချခြင်း၊ ဒေါသကို ငြိမ်းအောင် လေ့ကျင့်ခြင်း၊ မကောင်းမှုကို ရှောင်ခြင်း၊ ကောင်းမှုကို ဆောင်ခြင်း၊
စိတ်ကို သန့်ရှင်းအောင် ပြုပြင်ခြင်း ပင် ဖြစ်သည်။

ထိုအကျင့်များသည် တစ်ဦးချင်းစီမှ မိသားစုသို့၊ မိသားစုမှ လူ့အဖွဲ့အစည်းသို့၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှ နိုင်ငံတော်သို့ တဖြည်းဖြည်း ပျံ့နှံ့သွားနိုင်သည်။
” နိုင်ငံကောင်းတစ်နိုင်ငံကို ဘုရားပူဇော်သူများကသာ ဖန်တီးပေးမည်မဟုတ်။
တရားကို သိပြီး တရားအတိုင်း လက်တွေ့ကျင့်သုံးသူများ၊
တရားမျှတသော အဖွဲ့အစည်းများနှင့်
ဥပဒေကို လူတိုင်းအပေါ် တန်းတူကျင့်သုံးနိုင်သော စနစ်များကသာ ပေါင်းစပ်ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

နိဂုံး
အဆုံးတွင် ပြန်မေးရမည့်မေးခွန်းက တစ်ခုပဲရှိသည်။
“ငါတို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ ဖြစ်နေကြပြီလား” မဟုတ်ဘဲ၊
“ငါတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ ဗုဒ္ဓဓမ္မ ဘယ်လောက်အသက်ဝင်နေပြီလဲ” ဆိုတာပင် ဖြစ်သည်။

အဲဒီမေးခွန်းကို ရိုးရိုးသားသား ဖြေနိုင်သည့်နေ့မှစ၍ ” ပူဇော်ခြင်းသည် ကျင့်သုံးခြင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲလာမည်၊ ဘာသာရေးသည် လူ့ဘဝ၏ အလှဆင်ပစ္စည်းမဟုတ်တော့ဘဲ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ပြုပြင်ပေးနိုင်သော ကိုယ်ကျင့်တရားအင်အားတစ်ရပ် ဖြစ်လာမည် ” ဟု မြင်မိပါသတည်း။