မဟာပညာ

🍀ကောင်းသောပုဂ္ဂိုလ်၊ ကောင်းသောပတ်ဝန်းကျင်🍀~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

(သေနာသနသုတ်၏ အနှစ်သာရ)

တောမှီရဟန်း= ရေးသည်။

နိဒါန်း

။ “ လူကောင်းတစ်ယောက် ဖြစ်ရန် မိမိကိုယ်ကို ပြုပြင်ရုံဖြင့် မလုံလောက်သကဲ့သို့၊ ကောင်းသော ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း ရွေးချယ်တတ်ရမည်” ဟူသော အမှန်တရားကို မြတ်ဗုဒ္ဓက အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ နာထဝဂ်လာ သေနာသနသုတ် ၌ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

ဤသုတ်တန်တွင် တရားထူးရရန်အတွက် အတွင်းစိတ်အရည်အသွေးဖြစ်သော “ရဟန်း၏ အင်္ဂါငါးပါး” နှင့် ပြင်ပပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေဖြစ်သော “ကျောင်း၏ အင်္ဂါငါးပါး” ညီညွတ်မျှတဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ညွှန်ပြထားရာ ယနေ့ခေတ် သာသနာဝင်အားလုံးအတွက် လွန်စွာတန်ဖိုးရှိလှပါသည်။

၁။ အတွင်းအရည်အသွေး (ရဟန်း၏ အင်္ဂါငါးပါး)

။ တရားအလုပ်ကို အားထုတ်မည့်သူတစ်ဦးတွင် အခြေခံအားဖြင့် အောက်ပါအတွင်းအရည်အသွေး ၅ မျိုး ရှိရပါမည်။

(က) သဒ္ဓါတရားရှိခြင်းဘုရားရှင်၏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ ယုံကြည်ခြင်း။

(ခ) ကျန်းမာရေးကောင်းခြင်းကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ရန် သင့်လျော်သော၊ ကောင်းစွာ အစာကြေညက်စေသော ဝမ်းမီးရှိပြီး ရောဂါကင်းဝေးခြင်း။

(ဂ) ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်းဆရာသမားနှင့် သီတင်းသုံးဖော်များအပေါ် မစဉ်းလဲ၊ မလှည့်ပတ်ဘဲ မိမိ၏ အရှိကိုအရှိအတိုင်း ပွင့်လင်းစွာ ထင်ရှားပြုခြင်း။

(ဃ) ထက်သန်သော လုံ့လရှိခြင်းအကုသိုလ်ကိုပယ်၍ ကုသိုလ်ကိုဖြစ်စေရန် တာဝန်မပျက် မြဲမြံသော ဝီရိယရှိခြင်း။

(င) ဉာဏ်ပညာရှိခြင်းအဖြစ်အပျက်ကို သိမြင်ပြီး ကိလေသာကို ဖောက်ထွင်းကာ ဒုက္ခကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေနိုင်သော ပညာနှင့် ပြည့်စုံခြင်း။ ရှိရမည့်အပြင်အထူးသဖြင့်(အတွေးအခေါ်ကောင်းချက်)မိမိကိုယ်တိုင်က လမ်းမှန်ကို ယုံကြည်မှု၊ ကျန်းမာမှု၊ ရိုးသားမှု၊ ကြိုးစားမှုနှင့် ပညာရှိမှုဟူသော ကောင်းမွန်သည့် ဗီဇ (Potential) ရှိနေဖို့ ပထမဆုံး လိုအပ်ပါသည်။

၂။ ပြင်ပအထောက်အပံ့ (ကျောင်း၏ အင်္ဂါငါးပါး)။ အတွင်းအရည်အသွေး ရှိရုံမျှဖြင့် မလုံလောက်သေးဘဲ တရားဘာဝနာ တိုးတက်ရန်အတွက် အောက်ပါ ပြင်ပပတ်ဝန်းကျင်ကောင်း ၅ မျိုးလည်း လိုအပ်ပါသည်။

(က) တည်နေရာ သင့်လျော်ခြင်းရွာနှင့် မဝေးလွန်း မနီးလွန်းဘဲ သွားလာရ လွယ်ကူခြင်း။

(ခ) ဆိတ်ငြိမ်ခြင်း နေ့အခါ လူမပြွမ်း၊ ညအခါ အသံတိတ်ဆိတ်၍ ဆူညံမှုမရှိခြင်း။

(ဂ) ဘေးရန်ကင်းခြင်း မှက်၊ ခြင်၊ လေ၊ နေပူ၊ မြွေ၊ ကင်းသန်း စသည့် အနှောင့်အယှက်များ နည်းပါးခြင်း။

(ဃ) မျှတသော ပစ္စည်းလေးပါးရှိခြင်းသင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး အသုံးအဆောင်များ မငြိုမငြင်ဘဲ အဆင်ပြေပြည့်စုံခြင်း။

(င) ပညာရှိ ဆရာသမားရှိခြင်းပါဠိ၊ ဝိနည်း၊ ဓမ္မတို့ကို နှုတ်ငုံဆောင်သော မထေရ်ကြီးများ သီတင်းသုံးပြီး၊ မိမိမသိသည်ကို မေးမြန်းခွင့်ရကာ ယုံမှားသံသယများကို ရှင်းလင်းပေးနိုင်ခြင်း။

ယနေ့ခေတ် သာသနာဝင်များအတွက် လိုက်နာမှုအကျိုးတရား

။ ဤသုတ်တန်သည် ရှေးခေတ်ရဟန်းတော်များအတွက်သာမက ယနေ့ခေတ် သံဃာတော်များနှင့် လူဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများအတွက်ပါ လက်တွေ့ကျသော လမ်းညွှန်ချက် ဖြစ်သည်။

(၁)ယနေ့ခေတ် ရဟန်းသံဃာတော်များအတွက်= မိမိစိတ်ကိုသာ ပြုပြင်နေရုံဖြင့် မလုံလောက်ဘဲ မိမိနေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း သတိဖြင့် ရွေးချယ်တတ်ရမည်။ အာရုံရှုပ်ထွေးသော နေရာများကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်ကာ လမ်းညွှန်ပြသမည့် ဆရာသခင်ရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းကို မှီဝဲခြင်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်တိုင်အောင် တရားလမ်းကို လျင်မြန်စွာ လျှောက်လှမ်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

(၂) လူဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများအတွက်= သံဃာတော်များ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ တရားအားထုတ်နိုင်ရန် ဆိတ်ငြိမ်သော ကျောင်းကန်ရိပ်သာများ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခြင်း၊ ပစ္စည်းလေးပါး မချို့တဲ့အောင် ထောက်ပံ့ခြင်းနှင့် ပညာရှိမထေရ်များ သီတင်းသုံးနိုင်အောင် ဖန်တီးပေးခြင်းဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် “ ကောင်းသောပတ်ဝန်းကျင်” ကို ဝိုင်းဝန်းပုံဖော်ပေးရာ ရောက်ပါသည်။ ယင်းသည် သာသနာတော်၏ အမြစ်ကို ရေလောင်းပေးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

နိဂုံး

သေနာသနသုတ်၏ အန္တိမရည်ရွယ်ချက်မှာ “ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်း ပေါင်းစည်းမှသာ တရားတိုးတက်မှုသည် လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်” ဟူသောအချက်ပင် ဖြစ်သည်။ မိမိဘက်က အင်္ဂါရပ်များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဘက်က အင်္ဂါရပ်များ ညီညွတ်ပြည့်စုံသွားသည့်အခါ၌မူ မကြာမီပင် အာသဝေါကုန်ခန်း၍ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း မြတ်စွာဘုရားရှင်က လေးနက်စွာ လမ်းညွှန်ပြသထားပါသည်။

🍀သာအေးပျော်တဲ့နေ့ အမေငိုတဲ့နေ့🍀~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ရေးသားသူ = တောမှီရဟန်း

(၁.၇.၂၀၂၆) ရက်နေ့။

သရုပ်ဖော်ပုံ=AI

“ သာသနာမှာ ပျော်ရွှင်စွာ နေနိုင်တာကိုပဲ ကြည်နူးမိပါတယ် ကိုရင်ရယ်။ နိ့မို့ရင် သာသနာမှာ ကိုရင်သာမပျော်ပိုက်နေရင် မယ်တော်ကြီး ဝမ်းအနည်းရဆုံးဖြစ်ပြီလေ…”

ဤစကားမှာ မမယ်သာတစ်ယောက် သားငယ် ကိုရင်သာအေးကို ကျောင်းဦးခေါင်းချ လာဖူးတိုင်း ရင်ထဲကလှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ ပြောခဲ့မိသည့် ရင်ဖွင့်လွှာ စကားစုလေး ဖြစ်သည်။

လင်ယောကျ်ားဖြစ်သူ ကိုရွှေသီး ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် မမယ်သာ့ပခုံးပေါ်သို့ အိမ်ထောင်ရေးတာဝန်များ ပိကျလာခဲ့သည်။ သားသမီး လေးယောက်လုံးကို ရင်အုပ်မကွာ ပြုစုလုပ်ကျွေးရသည့် ဘဝမှာ အမေဖြစ်သူအတွက်တော့ သွေးမျက်ရည်ကျလုနီးပါးပင်။ သို့သော် သားသမီးများ အရွယ်ရောက်လာကြပြီးနောက်… အငယ်ဆုံးသားလေး သာအေးလေးကိုတော့ ပူလောင်လှသည့် လောကီအိမ်ရာထဲ မကျင်လည်စေချင်တော့ဘဲ သာသနာ့ရိပ်မှာ အေးချမ်းစေချင်သောကြောင့် ရန်ကုန်မြို့ရှိ စာသင်တိုက်ကြီးတစ်ခုသို့ ပို့ကာ ကိုရင်ဝတ်ပေးခဲ့သည်။

ကိုရင်သာအေးက စာတော်သည်။ ပထမငယ်၊ ပထမလတ်၊ ပထမကြီးတန်းများကို တစ်နှစ်တစ်တန်း ပြတ်ပြတ်သားသား အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ဓမ္မာစရိယတန်းသို့ တက်ရောက်နေပြီဖြစ်သည်။ မမယ်သာတစ်ယောက် သားဖြစ်သူ၏ သာသနာ့အောင်မြင်မှုများကို ကြည့်ကာ ပီတိမျက်ရည်ဝဲရင်း “ ငါ့ဘဝရဲ့ အဆင်းရဲဆုံးနေ့တွေဟာ ဒီသားလေးကြောင့် အေးချမ်းရပြီ” ဟု တွေးကာ ကုသိုလ်စိတ်ဖြင့် ပျော်ခဲ့ရသည်။

သို့သော်လည်း… ကံကြမ္မာ၏ အလှည့်အပြောင်းကား ဆန်းကြယ်လှ၏။ ကာမဘုံ၏ ဆွဲငင်အားသည် သာသနာ့အရိပ်ထက် ပိုမိုပြင်းထန်သွားခဲ့သည်ထင်။ တစ်နေ့တွင် ဓမ္မာစရိယတန်း ရောက်ခါမှ ကိုရင်သာအေးတစ်ပါး လူထွက်ခွင့်တောင်းလာခဲ့သည်။ အကြောင်းကတော့ တစ်ခုလပ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ငြိစွန်းသွားခဲ့ခြင်းကြောင့်ပင်။

“ သား… ဘာလို့ ဒီလိုဆုံးဖြတ်ရတာလဲ။ သာသနာမှာ မပျော်တော့ဘူးလား…”

မမယ်သာ တားဆီးငိုကြွေးခဲ့သော်လည်း ကိုရင်သာအေး နားမထောင်ခဲ့ပါ။ ကာမဘုံသားတို့၏ ဆုံလည်နွားပမာ ရှေ့ကဆွဲသည့် နှာခေါင်းကြိုးရာအတိုင်း ကိုရင်သာအေးတစ်ပါး ရှေ့သို့သာ တိုးသွားခဲ့သည်။ လူဝတ်လဲပြီးသည်နှင့် မယ်တော်ကြီးကို တစ်ချက်မျှပင် လှည့်မကြည့်အားဘဲ ထိုအမျိုးသမီးနောက်သို့ လိုက်ပါသွားခဲ့လေသည်။

ထိုနေ့က မမယ်သာတစ်ယောက်တည်း တစ်နေကုန်အောင် ရှိုက်ကြီးတငို ငိုနေခဲ့ရသည်။ ဘာဖြစ်လို့ငိုရတာလဲဆိုလျှင်” သာသနာ့မဇ္ဈေမှာ နေတုန်းက သားလေးရဲ့ဘဝက အေးချမ်းတယ်။ နူးညံ့တယ်။ သိပ်သည်းတယ်။ ခုတော့ သားလေးဘဝက ကြမ်းတမ်းတဲ့ လောကအလယ်ကို ရောက်သွားရရှာပြီ…”

ဆိုသည့် မိခင်တစ်ယောက်၏ စိုးရိမ်ပူပန်စိတ်၊ နှမြောတသစိတ်တို့ဖြင့် ရင်ကွဲမတတ် ငိုကြွေးနေရခြင်း ဖြစ်သည်။

အချိန်တွေ တရွေ့ရွေ့ ကုန်လွန်သွားခဲ့သည်။ မမယ်သာသည် နေ့ရက်တိုင်း သားဖြစ်သူ ကိုရင်ဝတ်ဖြင့် စာအော်နေသည့်အသံ၊ ပထမကြီးတန်းအောင်စဉ်က ပျော်ခဲ့ရသည့် အောင်မြင်မှုများကိုသာ သတိရအောက်မေ့နေမိသည်။အတန်ကြာတော့ သားဖြစ်သူ သာအေးလည်း သားသမီးတွေရလာပြီး ဘဝ၏အပူလှိုင်းများကို တကယ်တမ်း ခံစားရတော့သည်။ ကာမဂုဏ်တဏှာနောက် လိုက်ခဲ့စဉ်က ပျော်စရာဟု ထင်မှတ်ခဲ့သမျှသည် ရုန်းကန်လှုပ်ရှားရသည့် သံသရာဝဲဩဃထဲတွင် အမောဆို့စရာတွေမှန်း သိလာရသည်။

တစ်နေ့တွင် သာအေးတစ်ယောက် ဇနီးနှင့် သားသမီးများကိုခေါ်ကာ မိခင်ကြီးရှိရာ အိမ်သို့ အလည်ပြန်လာခဲ့သည်။ မိခင်၏ ခြေဖမိုးပေါ် ဦးချကန်တော့ရင်း သာအေး ရင်ထဲမှာ အတိတ်ကို တမ်းတမိသည်။ ကြမ်းတမ်းလှသော လောကီလူ့ဘဝဇာတ်ခုံပေါ်တွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည့် ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်များကြောင့် မိမိ၏ ငယ်ဘဝ သာသနာ့လောကကို ပြန်လည်တမ်းတမိကာ နောင်တကြီးစွာ ရမိလေသည်။ မိမိအပေါ် စေတနာအရင်းခံဖြင့် သာသနာ့ဘောင်မှာ မြဲစေချင်ခဲ့သော မိခင်ကြီးကိုလည်း သနားကရုဏာ သက်မိတော့သည်။

သားဖြစ်သူ သာအေးကတော့ နောင်တမျက်ရည်များနှင့် လောကီအပူထဲမှာ ဆက်လက်ရုန်းကန်နေရဆဲ။မိခင်ဖြစ်သူ မမယ်သာလေးကတော့ ဥပုသ်နေ့တိုင်း ကျောင်းကန်ဘုရားသို့ ရောက်ရှိသွားသည့်အခါ၊ သို့မဟုတ် လမ်းမှာ ဆွမ်းခံကြွလာသည့် သာသနာ့ကိုရင်ငယ်လေးများ၊ ရဟန်းပျိုလေးများကို မြင်ရသည့်အခါတိုင်း… ဓမ္မာစရိယတန်းအထိ သာသနာ့အရိပ်မှာ အေးချမ်းခဲ့ဖူးသော သားဖြစ်သူ သာအေး၏ ကိုရင်ဘဝပုံရိပ်ကို ရင်ထဲက ခံစားရင်း… ယနေ့တိုင် တိတ်တဆိတ် မျက်ရည်စို့နေရဆဲ ဖြစ်ပါတော့သတည်း။

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

(အယူအဆနှင့် ယနေ့ခေတ်ကာလ အမြင်)

တောမှီရဟန်း

(Tue 21 Apr 2026)

နိဒါန်း

။ “ သဿမေဓ” ဆိုသည့် စကားလုံးကို ကြားလိုက်လျှင် ရှေးခေတ်မြန်မာ့မင်းမှုထမ်းစနစ်ရှိ အခွန်တော်ကောက်ခံမှု (သဿမေဓအခွန်) ကို ပြေးမြင်တတ်ကြသော်လည်း၊ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ယင်းသည် အယူသည်းမှုဆိုင်ရာ အစဉ်အလာအမှားတစ်ခုအဖြစ် လူမှုပတ်ဝန်းကျင် အချို့၌ အမြစ်တွယ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် “ သဿမေဓ” ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံ၍ လူသားတို့၏ ပြုမူလုပ်ဆောင်ချက်များကို ခေတ်သစ်မျက်စိဖြင့် ဝေဖန်ဆန်းစစ်တင်ပြလိုပါသည်။

သဿမေဓနှင့် လူသားတို့၏ အပြုအမူ

။ မူလ “ သဿမေဓ” သည် ပါဠိဘာသာအရ “ သဿ” (ကောက်ပဲသီးနှံ) နှင့် “ မေဓ” (ဉာဏ်ပညာဖြင့် ပူဇော်ခြင်း/စီမံခြင်း) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ စိုက်ပျိုးသီးနှံ၏ ဆယ်ပုံတစ်ပုံကို အခွန်အဖြစ် ပေးဆောင်ခြင်းကို ဆိုလိုခဲ့သည်။ သို့သော် ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ ဤစကားလုံးသည် အချို့သော နယ်ပယ်များတွင် “ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း” သို့မဟုတ် “ အသက်ရှိသတ္တဝါတို့ကို သတ်ဖြတ်ပူဇော်ခြင်း” ဟူသော လွဲမှားသည့် အယူအဆများဆီသို့ ဦးတည်သွားခဲ့သည်။

လူတို့သည် အဘယ်ကြောင့် ဤကဲ့သို့သော အပြုအမူများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသနည်းဟူသော်

၁။ ကြောက်ရွံ့မှု (Fear)

သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ၊ ရောဂါဘယများနှင့် ကံကြမ္မာဆိုးများကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် နတ်ဒေဝါများကို ပူဇော်ပသခြင်းဖြင့် ကျေနပ်စေရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။

၂။ လောဘ (Greed)

ပိုမိုကြီးပွားလိုခြင်း၊ အောင်မြင်လိုခြင်းနှင့် အာဏာတည်မြဲလိုခြင်းတို့အတွက် အသက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ အသက်ကို အရင်းအနှီးပြုရန် ဝန်မလေးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

၃။ အမှောင်ဖုံးသော အယူအဆ (Ignorance)

အကျိုးအကြောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားထက် ယုံကြည်ချက်အမှားများကို ရှေ့တန်းတင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် ကျန်ရှိနေသေးသော အစွဲအလမ်းများ

။ ယနေ့ကဲ့သို့ နည်းပညာနှင့် အသိပညာ ထွန်းကားသော ၂၁ ရာစုတွင်ပင် “ သဿမေဓ” ဟု တိုက်ရိုက်မခေါ်ဆိုသော်လည်း အနှစ်သာရအားဖြင့် အတူတူပင်ဖြစ်သော အယူအဆအမှားများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ အချို့သောသူများသည် မိမိတို့၏ အကျိုးစီးပွားအတွက်

(က) တိရစ္ဆာန်များကို ယဇ်ပူဇော်ခြင်း၊(ခ)အသက်ရှိသတ္တဝါတို့အား ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်၍ ယုံကြည်မှုတစ်ခုအတွက် ပေးဆပ်ခိုင်းခြင်း၊

(ဂ) အစွဲအလမ်းကြီးစွာဖြင့် လွဲမှားသော ယတြာများ ပြုလုပ်ခြင်း စသည်တို့ကို ပြုကျင့်နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။

ဤသည်မှာ လူသားတို့၏ အသိဉာဏ် မြင့်မားလာသော်လည်း စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင် ရှေးရိုးစွဲ အမှောင်ထုအတွင်းမှ မထွက်မြောက်နိုင်သေးကြောင်း ပြသနေပါသည်။

လူ့လောကမှ အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ကြရမည်

။ မည်သည့်အယူအဆ၊ မည်သည့်အစဉ်အလာမဆို လူသားမျိုးနွယ်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပြီး အသက်ရှင်ပိုင်ခွင့်ကို ချိုးဖောက်နေလျှင် ယင်းကို “ ယဉ်ကျေးမှု” ဟု မခေါ်ဆိုနိုင်ပါ။ သတ္တဝါတစ်ဦး၏ အသက်ကို သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် မိမိအတွက် ကောင်းကျိုးရမည်ဟု ယုံကြည်ခြင်းသည် အလွန်ပင် ရိုင်းစိုင်းသော ခေတ်နောက်ကျသော အတွေးအခေါ် ဖြစ်သည်။

နိဂုံး

။ “ သဿမေဓ” ဟူသော အမည်နာမအောက်တွင် ပုန်းအောင်းနေသည့် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အယူသည်းမှုမှန်သမျှကို အကျွန်ုပ်တို့ ( အရှင်တို့) လူ့အသိုင်းအဝိုင်းက ပြတ်ပြတ်သားသား ဆန့်ကျင်ရပါမည်။ “ မေတ္တာ” နှင့် “ ကရုဏာ” ကို အခြေခံသော၊ အကျိုးအကြောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားကို ရှေ့တန်းတင်သော လူမှုဝန်းကျင်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန်အတွက် ဤကဲ့သို့သော အယူအဆအမှားများကို လူ့လောကမှ အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ကြရပါမည်ဖြစ်ပါသတည်း။

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

တောမှီရဟန်း

(၁၇.၄.၂၀၂၆) ရက်နေ့။

နိဒါန်း

။ ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေကျမ်းဂန်များတွင် “ ကိလိဋ္ဌဒေါသ” ဆိုသည်မှာ ညစ်နွမ်းသော အပြစ်၊ သို့မဟုတ် စိတ်ကို ပူလောင်ညစ်ထေးစေသည့် အကုသိုလ်တရားဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ ရိုးရိုးဒေါသသည် ခဏတာ ပေါက်ကွဲထွက်သွားတတ်သော်လည်း ကိလိဋ္ဌဒေါသသည်ကား စိတ်၏ အောက်ခြေတွင် အနည်ထိုင်ကာ ဘဝကို မှေးမှိန်စေတတ်သော သဘောရှိပါသည်။

ယနေ့ခေတ်ကာလသည် နည်းပညာနှင့် ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်နေသော်လည်း လူသားတို့၏ စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင် ဤ “ ကိလိဋ္ဌဒေါသ” များ ပိုမိုသိပ်သည်းလာသည်ကို တွေ့ရပါသည်။

သစ်လူမှုဘဝနှင့် ကိလိဋ္ဌဒေါသ

။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် လူတို့သည် ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်သော ပတ်ဝန်းကျင်၌ ရုန်းကန်နေကြရပါသည်။ အခြားသူ၏ အောင်မြင်မှုကို ကြည့်ကာ မိမိကိုယ်ကိုယ် အားမလိုအားမရဖြစ်ခြင်း၊ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှ ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မှုများကို ခံစားရခြင်းတို့သည် စိတ်ကို ညစ်နွမ်းစေပါသည်။ ဤညစ်နွမ်းမှုများသည် ရုတ်တရက် ဒေါသထွက်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ စိတ်ထဲတွင် တနုံ့နုံ့နှင့် မကျေမနပ်ဖြစ်နေသည့် “ အနည်ထိုင်ဒေါသ” များ ဖြစ်လာကြပါသည်။

အတ္တနှင့် အာဃာတ၏ ဆုံမှတ်

။ ကိလိဋ္ဌဒေါသသည် အတ္တနှင့် ဒွန်တွဲနေတတ်ပါသည်။ “ ငါ့ကိုမှ လုပ်ရလေခြင်း” ၊ “ ငါ့ကိုမှ ပြောရလေခြင်း” ဆိုသည့် အစွဲများက စိတ်ကို ပူလောင်စေပါသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် အာဃာတအဖြစ် အသွင်ပြောင်းကာ မိမိ၏ စိတ်အေးချမ်းမှုကို ဖျက်ဆီးရုံသာမက ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေပါသည်။ ခေတ်စရိုက်အရ အရာရာကို အလျင်စလို လိုချင်ကြသောကြောင့် စိတ်ရှည်သည်းခံမှု (ခန္တီ) တရား နည်းပါးလာခြင်းကလည်း ဤအပြစ်ကို ပိုမိုကြီးထွားစေပါသည်။

ကုစားခြင်းလမ်းစဉ်

။ ဤကဲ့သို့သော စိတ်၏ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောရန်အတွက်

(၁)သတိ

မိမိစိတ်တွင် ညစ်နွမ်းမှု စတင်ဝင်ရောက်လာသည်ကို သိရှိခြင်းသည် ပထမဆုံးသော ကုထုံးဖြစ်ပါသည်။

(၂) မေတ္တာ

တစ်ဖက်သားအပေါ် နားလည်ပေးခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည်ခွင့်လွှတ်ခြင်းက ကိလိဋ္ဌဒေါသကို အရည်ပျော်စေပါသည်။

(၃) ဥပေက္ခာ

လောကဓံတရားများအပေါ်တွင် တုန်လှုပ်မှုမရှိဘဲ လျစ်လျူရှုနိုင်အောင် ကြိုးစားခြင်းက စိတ်ကို ပြန်လည်ကြည်လင်စေပါသည်။

နိဂုံး

။ ဘဝဟူသည်မှာ စာမျက်နှာသစ်များကို နေ့စဉ်ဖွင့်လှစ်နေရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကိလိဋ္ဌဒေါသတည်းဟူသော စိတ်၏ အညစ်အကြေးများကို နေ့စဉ် ဆေးကြောနိုင်မှသာလျှင် မိမိ၏ ဘဝခရီးသည် ကြည်လင်အေးချမ်းမည်ဖြစ်ပါသည်။ ခေတ်ရေစီးကြောင်း မည်မျှပင် မြန်ဆန်နေပါစေ၊ မိမိ၏ စိတ်ဓာတ်ကို ဖြူစင်အောင် ထိန်းကျောင်းနိုင်ခြင်းသည်သာလျှင် အစစ်အမှန်သော အောင်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါသည်။