🌿ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဘယ်ကစမလဲ🌿

🌿ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဘယ်ကစမလဲ🌿

[သမိုင်းအမြင်၊ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနှင့် ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေးအပေါ် ဦးရွှေအောင်နှင့် ဦးအောင်ဖေတို့၏ အမြင်သစ် စကားဝိုင်း]

မှတ်ချက်
[အောက်ပါစကားဝိုင်းသည် ဦးရွှေအောင်နှင့် ဦးအောင်ဖေတို့၏ အမှန်တကယ် ပြောဆိုချက်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအပေါ် အမြင်များကို ဆွေးနွေးဖော်ပြရန် ရည်ရွယ်၍ ရေးသားထားသော စကားဝိုင်းဖြစ်သည်။ သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အချက်များကို ရရှိနိုင်သော အထောက်အထားများအပေါ် အခြေခံထားသည်။]

⸻

အခန်း (၁)
ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ စစ်မရှိတာပဲလား

ဦးရွှေအောင်
ငြိမ်းချမ်းရေးအကြောင်း ပြောမယ်ဆိုရင် အရင်ဆုံး မေးရမယ့်မေးခွန်းတစ်ခုရှိတယ်။ “ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ဘာလဲ” ဆိုတာပဲ။

စစ်မဖြစ်တော့ရင် ငြိမ်းချမ်းပြီလို့ ပြောလို့ရမလား။

ဦးအောင်ဖေ
ကျွန်တော်ကတော့ မရသေးဘူးလို့ မြင်တယ်။

သေနတ်သံ မကြားတော့တာက ငြိမ်းချမ်းရေးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ လူတစ်ယောက်က မနက်ဖြန် ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ မသိဘူး။ မိသားစုက လုံခြုံမှုမရှိဘူး။ ကလေးတွေ ကျောင်းမတက်နိုင်ဘူး။ လယ်သမားက လယ်မလုပ်နိုင်ဘူး။ လူငယ်က အလုပ်အကိုင်မရှိဘူး။ လူမျိုးတစ်မျိုးက ကိုယ့်ဘာသာစကား၊ ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ကိုယ့်အခွင့်အရေးအပေါ် မသေချာဘူးဆိုရင် စစ်မရှိတာနဲ့တင် ငြိမ်းချမ်းပြီလို့ ဘယ်လိုပြောမလဲ။

ဦးရွှေအောင်
ဒါဆို ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ အနည်းဆုံး အဆင့်နှစ်ခုရှိတယ်ပေါ့။

တစ်ခုက လက်နက်သံရပ်ခြင်း။

နောက်တစ်ခုက ပြဿနာရဲ့ အမြစ်ကို နိုင်ငံရေးနည်းနဲ့ ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း။

ဦးအောင်ဖေ
ဟုတ်တယ်။

ကမ္ဘာ့အတွေ့အကြုံကို ကြည့်ရင်လည်း စစ်ပွဲတွေပြီးတဲ့အခါ စာချုပ်တစ်စောင် လက်မှတ်ထိုးလိုက်တာနဲ့ အားလုံးပြီးသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ နောက်တစ်ဆင့်မှာ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အာဏာခွဲဝေမှု၊ လူ့အခွင့်အရေး၊ စီးပွားရေး၊ တရားမျှတမှုနဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကြား ယုံကြည်မှုတွေကို ပြန်တည်ဆောက်ရတယ်။

၁၉၉၈ ခုနှစ် မြောက်အိုင်ယာလန်ရဲ့ Belfast Agreement မှာလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်း၊ အာဏာခွဲဝေမှု၊ လူမျိုးရေးအသိုင်းအဝိုင်းများအကြား တန်းတူလေးစားမှုနဲ့ အခွင့်အရေးကာကွယ်မှုတို့နဲ့ တွဲဖက်တည်ဆောက်ခဲ့တာကို တွေ့ရတယ်။

ဦးရွှေအောင်
ဒါကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ “စစ်ရပ်ရေး” တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။

လူတွေက အနာဂတ်ကို ယုံကြည်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေးပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခု တည်ဆောက်ခြင်း လည်း ဖြစ်တယ်။

⸻

အခန်း (၂)
ကမ္ဘာက ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဘယ်လိုစခဲ့သလဲ

ဦးအောင်ဖေ
“ကမ္ဘာပေါ်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဘယ်ကစခဲ့သလဲ” လို့ မေးရင် အတိအကျ တစ်နေရာတည်းက စတယ်လို့ ပြောလို့မရဘူး။

လူ့သမိုင်းတစ်လျှောက် စစ်ပွဲတွေကြားမှာ စာချုပ်ချုပ်ခြင်း၊ အပစ်အခတ်ရပ်စဲခြင်း၊ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းခြင်း၊ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ခြင်းတွေ ရှိခဲ့တယ်။

ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှာတော့ ပထမကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ ပေါ်လာပြီး၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်းမှာတော့ ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ်စာတမ်းကို ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်မှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်မှာ ကုလသမဂ္ဂ တရားဝင်ပေါ်ပေါက်လာတယ်။

ဦးရွှေအောင်
ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ်စာတမ်းရဲ့ အဓိကအတွေးကို ကြည့်ရင် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။

နိုင်ငံတကာအငြင်းပွားမှုတွေကို ငြိမ်းချမ်းတဲ့နည်းလမ်းတွေနဲ့ ဖြေရှင်းဖို့၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ လုံခြုံရေးကို ထိန်းသိမ်းဖို့၊ နိုင်ငံတွေကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို မြှင့်တင်ဖို့ ဆိုတဲ့ အခြေခံသဘောတရားတွေ ပါတယ်။

ဦးအောင်ဖေ
အဲဒီမှာ အရေးကြီးတဲ့ သင်ခန်းစာတစ်ခုရှိတယ်။

ပြဿနာဖြစ်ပြီးမှ ငြိမ်းချမ်းရေးရှာတာထက် ပြဿနာကို စစ်ဖြစ်တဲ့အဆင့်မရောက်အောင် ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်က ပိုအရေးကြီးတယ်။

ဦးရွှေအောင်
ဟုတ်တယ်။

မြောက်အိုင်ယာလန်မှာလည်း ၁၉၉၈ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်ဟာ နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့တဲ့ ပဋိပက္ခနောက်ပိုင်း ထွက်ပေါ်လာတာ။ အဲဒီသဘောတူညီချက်မှာ အာဏာခွဲဝေမှု၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းနှစ်ဖက်ရဲ့ တန်းတူလေးစားမှု၊ ပြည်သူတွေရဲ့ သဘောဆန္ဒကို အခြေခံတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ် စတာတွေကို ထည့်သွင်းခဲ့တယ်။

တောင်အာဖရိကမှာတော့ အတိတ်က အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေကို ရင်ဆိုင်ဖို့ အမှန်တရားနဲ့ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကော်မရှင်ကို ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းခဲ့တယ်။ အဲဒီမှာ အမှန်တရားဖော်ထုတ်ရေး၊ ထိခိုက်နစ်နာသူများအတွက် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနဲ့ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးတို့ကို အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်။

ဦးအောင်ဖေ
ဒါတွေက ကျွန်တော်တို့အတွက် တိုက်ရိုက်ကူးယူဖို့ မဟုတ်ဘူး။

ဘယ်နိုင်ငံမဆို ကိုယ့်သမိုင်း၊ ကိုယ့်လူမှုအခြေအနေ၊ ကိုယ့်နိုင်ငံရေးအရ ကိုယ့်နည်းလမ်းကို ရှာရတယ်။

ဒါပေမဲ့ သင်ခန်းစာတော့ ယူလို့ရတယ်။

⸻

အခန်း (၃)
မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ အတိတ်ကို မမေ့ရ

ဦးရွှေအောင်
မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးရှာဖွေမှုဟာ ဒီနေ့မှ စတာမဟုတ်ဘူး။

၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်မှာ ပင်လုံသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်။ အဲဒီသဘောတူညီချက်မှာ တောင်တန်းဒေသများမှ ကိုယ်စားလှယ်များနဲ့ အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနဲ့ နယ်စပ်ဒေသများရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စတွေ ပါဝင်ခဲ့တယ်။

ဦးအောင်ဖေ
ပင်လုံကို ပြောတဲ့အခါ သမိုင်းကို ကိုယ့်လိုချင်သလိုပဲ ဖတ်လို့မရဘူး။

အဲဒီအချိန်က နိုင်ငံရေးအခြေအနေ၊ ကိုယ်စားလှယ်တွေ၊ သဘောတူညီချက်ထဲက အချက်တွေ၊ နောက်ပိုင်းဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နိုင်ငံရေးအခြေအနေတွေကို အားလုံးပေါင်းပြီး ကြည့်ရမယ်။

ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးတာက မတူညီတဲ့ လူမျိုးစုတွေကြား နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ဘယ်လိုအတူတည်ဆောက်မလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းက မြန်မာ့သမိုင်းမှာ အစောပိုင်းကတည်းက ရှိနေခဲ့တာ ပဲ။

ဦးရွှေအောင်
အဲဒီမေးခွန်းက ဒီနေ့အထိ မပြီးသေးဘူးလို့လည်း ပြောလို့ရတယ်။

မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်မှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်နေ့ Nationwide Ceasefire Agreement (တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်) ကိုလည်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်။ အဲဒီသဘောတူစာချုပ်မှာ အကောင်အထည်ဖော်ရေးအခက်အခဲတွေကို ငြိမ်းချမ်းတဲ့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုနဲ့ ဖြေရှင်းရေး၊ မဖြေရှင်းနိုင်ရင် ပူးတွဲညှိနှိုင်းရေးအစည်းအဝေးမှတစ်ဆင့် ဖြေရှင်းရေးတို့ ပါဝင်ခဲ့တယ်။

ဦးအောင်ဖေ
ဒီအချက်က ကျွန်တော်တို့အတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။

သဘောတူညီချက်တစ်ခု ရှိပြီဆိုတာနဲ့ ပြဿနာအားလုံး ပျောက်သွားတာမဟုတ်ဘူး။

သဘောတူညီချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်တဲ့အဆင့်မှာ ပြဿနာဖြစ်လာရင် ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းပါ ရှိရတယ်။

ဒါက ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုမှာ အခြေခံသင်ခန်းစာတစ်ခုပါ။

⸻

အခန်း (၄)
မြန်မာနိုင်ငံရေးကို ငြိမ်းချမ်းရေးအမြင်နဲ့ ဘယ်လိုတည်ဆောက်မလဲ

ဦးရွှေအောင်
ဒါဆို မြန်မာနိုင်ငံရေးကို ငြိမ်းချမ်းရေးအမြင်နဲ့ ဘယ်လိုတည်ဆောက်သင့်လဲ။

ဦးအောင်ဖေ
ကျွန်တော်က အဆင့်လိုက်မြင်တယ်။

ပထမအဆင့်က လူထိခိုက်မှုကို လျှော့ချရမယ်။

အရပ်သားပြည်သူတွေ လုံခြုံရေးက ပထမ။

ဒုတိယအဆင့်က စကားပြောနိုင်တဲ့ တံခါးတွေ ဖွင့်ထားရမယ်။

တတိယအဆင့်က မတူညီတဲ့ နိုင်ငံရေးအမြင်တွေကို လက်နက်မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံရေးနည်းနဲ့ ဆွေးနွေးနိုင်တဲ့ စနစ်တစ်ခု ရှိရမယ်။

စတုတ္ထအဆင့်က အာဏာ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ သယံဇာတ၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဒေသခံတွေရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို နိုင်ငံရေးအရ ဆွေးနွေးရမယ်။

ပဉ္စမအဆင့်ကတော့ သဘောတူညီချက်ရရင် အကောင်အထည်ဖော်ရမယ်။

ဦးရွှေအောင်
အဲဒီနေရာမှာ “ဘယ်သူနိုင်မလဲ” ဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးကနေ “ဘယ်လိုအတူတည်ဆောက်ကြမလဲ” ဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးကို ပြောင်းဖို့လိုတယ်လို့ ကျွန်တော်မြင်တယ်။

ဦးအောင်ဖေ
ဟုတ်တယ်။

ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ “အနိုင်ရသူတစ်ဖက်၊ အရှုံးသမားတစ်ဖက်” ဆိုတဲ့ အတွေးနဲ့ သွားရင် အနာဂတ်မှာ ပြဿနာအသစ် ပြန်ပေါ်နိုင်တယ်။

အရေးကြီးတာက နိုင်ငံရေးအရ မတူညီမှုရှိနေသော်လည်း အဲဒီမတူညီမှုကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာဖို့ ဖြစ်တယ်။

ဦးရွှေအောင်
ဒီနေရာမှာ ဖက်ဒရယ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုလည်း စကားလုံးတစ်လုံးအနေနဲ့ပဲ မကြည့်သင့်ဘူး။

ဘယ်လိုအာဏာခွဲဝေမလဲ။ ဘယ်အာဏာက ပြည်ထောင်စုမှာ ရှိမလဲ။ ဘယ်အာဏာက ပြည်နယ်နဲ့ ဒေသမှာ ရှိမလဲ။ ဘဏ္ဍာရေးကို ဘယ်လိုခွဲမလဲ။ လူမျိုးစုတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ဘယ်လိုအာမခံမလဲ။

အဲဒီလို အကြောင်းအရာတစ်ခုချင်းစီကို စာချုပ်၊ ဥပဒေ၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနဲ့ ရှင်းလင်းစွာ ဆွေးနွေးရမယ်။

၂၀၁၆ ခုနှစ် ၂၁ ရာစုပင်လုံအစည်းအဝေးမှာလည်း ဒီမိုကရေစီ၊ တန်းတူရေးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်တို့အပေါ် အခြေခံတဲ့ ပြည်ထောင်စုအကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်က ပြောကြားခဲ့တယ်။

⸻

အခန်း (၅)
ဝိရောဓိဖြစ်ရင် ဘယ်လိုငြိမ်းပေးမလဲ

ဦးအောင်ဖေ
“ဝိရောဓိ” ဆိုတာက မရှိမဖြစ်ရှိမယ့်အရာပဲ။

လူနှစ်ယောက်ရှိရင် အမြင်နှစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။

အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ရှိရင် အကျိုးစီးပွားနှစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံထဲမှာ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ ဒေသ၊ နိုင်ငံရေးအမြင် မတူတာတွေ ရှိနိုင်တယ်။

ပြဿနာက မတူတာ မဟုတ်ဘူး။ မတူတာကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းသလဲဆိုတာပဲ။

ဦးရွှေအောင်
အဲဒါကြောင့် ဝိရောဓိတစ်ခု ဖြစ်လာရင် ပထမဆုံး “ဘယ်သူမှားလဲ” လို့ မမေးသင့်ဘူး။

“ဘာကြောင့် ဒီပြဿနာ ဖြစ်လာတာလဲ” လို့ မေးသင့်တယ်။

ဦးအောင်ဖေ
ကျွန်တော်ဆိုရင် ပြဿနာတစ်ခုကို ဒီလိုအဆင့်လိုက် ဖြေရှင်းမယ်။

ပထမ = မီးမလောင်အောင် ထိန်းမယ်။

အကြမ်းဖက်မှု ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် လူအသက်နဲ့ အရပ်သားလုံခြုံရေးကို အရင်ကာကွယ်ရမယ်။

ဒုတိယ = အချက်အလက်မှန်ကို ရှာမယ်။

ကောလာဟလနဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကို အခြေခံပြီး ဆုံးဖြတ်လို့ မရဘူး။

တတိယ = ပြဿနာကို သတ်မှတ်မယ်။

တကယ့်ပြဿနာက ဘာလဲ။ အာဏာပြဿနာလား။ လုံခြုံရေးပြဿနာလား။ အခွင့်အရေးပြဿနာလား။ သယံဇာတပြဿနာလား။ သမိုင်းကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ မယုံကြည်မှုလား။

စတုတ္ထ = ရပ်တည်ချက်နဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ခွဲကြည့်မယ်။

တစ်ဖက်က “ဒီဟာကို မပေးဘူး” လို့ ပြောနေရင် သူဘာကြောင့် မပေးချင်တာလဲ။

တစ်ဖက်က “ဒီအခွင့်အရေး မရရင် မဖြစ်ဘူး” လို့ ပြောနေရင် ဘာကြောင့် အဲဒီအခွင့်အရေးကို လိုချင်တာလဲ။

အဲဒီနောက်ကွယ်က အကျိုးစီးပွားနဲ့ လုံခြုံရေးလိုအပ်ချက်တွေကို ရှာရမယ်။

ပဉ္စမ = တိုက်ရိုက်မရရင် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးမယ့်သူ ရှာမယ်။

ဆဋ္ဌမ = ယာယီသဘောတူညီချက်နဲ့ ရေရှည်သဘောတူညီချက်ကို ခွဲမယ်။

ပြဿနာကြီးတစ်ခုလုံးကို တစ်ကြိမ်တည်း ဖြေရှင်းလို့မရရင် အရင်ဆုံး လူတွေကို ကယ်တင်နိုင်မယ့် အချက်တွေ၊ တင်းမာမှုလျှော့နိုင်မယ့် အချက်တွေကို သဘောတူကြမယ်။

သတ္တမ = သဘောတူညီချက်ကို စောင့်ကြည့်မယ်၊ မပြည့်စုံရင် ပြန်ညှိမယ်။

ဒါမှ ငြိမ်းချမ်းရေးက စာရွက်ပေါ်မှာပဲ မကျန်တော့ဘူး။

ဦးရွှေအောင်
ဒါကို ကျွန်တော်က “မဇ္ဈိမပဋိပဒါနဲ့ နိုင်ငံရေးပြဿနာ ဖြေရှင်းခြင်း” လို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ဖက်ကို လုံးဝချိုးဖျက်ပစ်တာ မဟုတ်ဘူး။

တစ်ဖက်ကို အကုန်လုံး လိုက်လျောပေးတာလည်း မဟုတ်ဘူး။

နှစ်ဖက်စလုံး ရှင်သန်နိုင်ပြီး နိုင်ငံလည်း ဆက်လက်တည်ရှိနိုင်မယ့် အလယ်လမ်းကို ရှာခြင်း ဖြစ်တယ်။

⸻

နိဂုံး
ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးပဲ

ဦးအောင်ဖေ
အဲဒီတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို စစ်ပွဲပြီးမှ စဉ်းစားရမယ့်ကိစ္စလို့ မမြင်သင့်တော့ဘူး။

ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးရဲ့ အခြေခံ ဖြစ်တယ်။

ဦးရွှေအောင်
ဟုတ်တယ်။

ငြိမ်းချမ်းရေးမရှိရင် နိုင်ငံရေးက မတည်ငြိမ်ဘူး။

နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်ရင် စီးပွားရေးမတည်ငြိမ်ဘူး။

စီးပွားရေးမတည်ငြိမ်ရင် လူတွေရဲ့ဘဝ မတည်ငြိမ်ဘူး။

ဒါကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ သီးခြားကဏ္ဍတစ်ခုမဟုတ်ဘူး။

နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ အနာဂတ်မျိုးဆက်တွေအားလုံးနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။

ဦးအောင်ဖေ
ဒါဆို မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်းကို စကားတစ်ကြောင်းနဲ့ ပြောမယ်ဆိုရင်—

“လက်နက်ကို နိုင်ငံရေးနဲ့ အစားထိုးပြီး၊ မယုံကြည်မှုကို ဆွေးနွေးမှုနဲ့ အစားထိုးကာ၊ အနိုင်အရှုံးနိုင်ငံရေးကို အတူတကွနိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးနဲ့ အစားထိုးခြင်း” လို့ ပြောချင်တယ်။

ဦးရွှေအောင်
ကျွန်တော်လည်း တစ်ကြောင်းထပ်ဖြည့်ချင်တယ်။

“ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ လက်နက်တွေ တိတ်သွားခြင်းတင်မဟုတ်ဘူး။ မတူညီသူတွေ အတူတကွ နိုင်ငံတည်ဆောက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်တယ်။”

သမိုင်းက ကျွန်တော်တို့ကို သင်ခန်းစာပေးထားတယ်။

သဘောထားမတူတာဟာ ရန်သူဖြစ်ရမယ့် အကြောင်းမဟုတ်ဘူး။

အကျိုးစီးပွားမတူတာဟာ စစ်ဖြစ်ရမယ့် အကြောင်းမဟုတ်ဘူး။

ဝိရောဓိရှိတာဟာ နိုင်ငံပျက်ရမယ့် အကြောင်းမဟုတ်ဘူး။

ပြဿနာရှိရင် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရမယ်။
လူကို မဖျက်ရဘူး။
အမြင်ကို မဖျက်ရဘူး။
အနာဂတ်ကို မဖျက်ရဘူး။

အဲဒီနေရာကနေ ငြိမ်းချမ်းရေး စတင်နိုင်တယ်။

ပြီးတော့—

“ဘယ်သူနိုင်မလဲ” ဆိုတဲ့မေးခွန်းထက်
“ငါတို့အားလုံး ဘယ်လိုအတူတကွ နိုင်ငံတည်ဆောက်ကြမလဲ” ဆိုတဲ့မေးခွန်းက ပိုအရေးကြီးလာတဲ့နေ့မှာ
ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ စကားလုံးတစ်လုံးကနေ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။