🌿။ပညတ်၊ သဘာဝဓမ္မနှင့် ပရမတ္ထတရား။🌿

🌿။ပညတ်၊ သဘာဝဓမ္မနှင့် ပရမတ္ထတရား။🌿

---

[ ဆရာကြီး ဦးရွှေအောင်နှင့် ဆရာကြီး ဦးအောင်ဖေတို့၏ အမေးအဖြေ ဆွေးနွေး]

---

ဆရာကြီး ဦးအောင်ဖေ
သရုပ်ဖော်ပုံ = AI
(၂၇.၈.၂၀၂၆) ရက်နေ့။
2026 U Aung Pay. All Rights Reserved.

ဦးရွှေအောင် = မေး။

” ဆရာကြီး၊ “အမှန်တရား” ဆိုတဲ့ စကားကို ကျွန်တော်တို့ မကြာခဏသုံးကြပါတယ်။ သဘာဝအမှန်တရား၊ သဘာဝဓမ္မ၊ ပရမတ္ထတရား၊ သမ္မုတိသစ္စာ၊ ပညတ် စတဲ့ ဝေါဟာရတွေကလည်း တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်နေသလို ဖြစ်နေပါတယ်။ ပထမဦးဆုံး “သဘာဝအမှန်တရား” နဲ့ “ပရမတ္ထအမှန်တရား” ဘာကွာပါသလဲ။”

ဦးအောင်ဖေ = ဖြေ။

” ဒီကိစ္စမှာ စကားလုံးနှစ်လုံးကို အဓိပ္ပာယ်တူတယ်လို့ မယူသင့်ပါဘူး။
“သဘာဝအမှန်တရား” ဆိုတာ အကျယ်သဘောအားဖြင့် လူက ဖန်တီးသတ်မှတ်ထားတာမဟုတ်ဘဲ သဘာဝအတိုင်း အကြောင်းအကျိုးနှင့်အညီ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အမှန်တရားကို ဆိုနိုင်ပါတယ်။

“ပရမတ္ထတရား” ဆိုတာကတော့ အဘိဓမ္မာဝေါဟာရအရ ပိုပြီး တိကျတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။ ပညတ်အမည်၊ အယူအဆတွေကို ခွဲဖယ်ပြီး တရားတစ်ခုချင်းစီရဲ့ ကိုယ်ပိုင်သဘောအတိုင်း ခွဲခြမ်းဖော်ပြတဲ့ အဆုံးစွန်သော တရားအမျိုးအစားတွေကို ပရမတ္ထတရားလို့ ခေါ်ပါတယ်။

ထေရဝါဒအဘိဓမ္မာအရ စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်တို့ကို ပရမတ္ထတရားအဖြစ် ခွဲခြားဖော်ပြပါတယ်။

ဒါကြောင့် “သဘာဝအမှန်တရား” နဲ့ “ပရမတ္ထတရား” ကို လုံးဝတစ်ထပ်တည်းထားလို့ မရပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ပရမတ္ထတရားဆိုတာ သဘာဝဓမ္မကို အဘိဓမ္မာနည်းနဲ့ အလွန်အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းဖော်ပြထားတဲ့ သဘောနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။”

⸻

ဦးရွှေအောင် = မေး။

” ဒါဆို “ပညတ်” ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဥပမာ “လူ”၊ “အိမ်”၊ “သစ်ပင်”၊ “စားပွဲ” ဆိုတာတွေကို ပညတ်လို့ပြောတာ ဘာကြောင့်လဲ။”

ဦးအောင်ဖေ = ဖြေ။

“ပညတ်” ဆိုတာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုရဲ့ အမည်၊ အယူအဆ၊ သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ပုံတို့နဲ့ ဆိုင်ပါတယ်။

ဥပမာ “လူ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ယူကြည့်ပါ။

နေ့စဉ်ဘဝမှာ “လူတစ်ယောက် မွေးတယ်၊ လူတစ်ယောက် သေတယ်” လို့ ပြောကြပါတယ်။ အဲဒီလိုပြောတာက လုံးဝမှားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သမ္မုတိအဆင့်မှာ မှန်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အဘိဓမ္မာနည်းနဲ့ ခွဲခြမ်းကြည့်တဲ့အခါ “လူ” ဆိုတဲ့ အမည်တစ်ခုအောက်မှာ ရုပ်၊ စိတ်၊ စေတသိက်တို့ရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုတွေ ပါဝင်နေပါတယ်။

ထို့ကြောင့် “လူ” ဆိုတဲ့ ပညတ်ဟာ ပရမတ္ထတရားတစ်ခုအဖြစ် သီးခြားတည်ရှိနေတဲ့ အရာမဟုတ်ပါဘူး။ တရားအစုအဝေးကို လူ့အဆင့်မှာ အမည်တပ်ခေါ်ဝေါ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို အလွယ်ပြောရရင်
“လူ” ဟာ ပညတ်၊
“စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်” တို့ဟာ ပရမတ္ထအမြင်နဲ့ ခွဲခြားဖော်ပြတဲ့ တရားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။”

⸻

ဦးရွှေအောင် = မေး။

” ဒါဆို “သမ္မုတိသစ္စာ” နဲ့ “ပရမတ္ထသစ္စာ” ဘယ်လိုဆက်စပ်နေပါသလဲ။ “လူ” ဆိုတာ သမ္မုတိအရမှန်တယ်ဆိုရင် မမှန်တဲ့အရာကို ဘာကြောင့် အမှန်လို့ခေါ်ရတာလဲ။”

ဦးအောင်ဖေ = ဖြေ။

“သမ္မုတိ” ဆိုတာ “မမှန်ဘူး” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် မဟုတ်ပါဘူး။

လူတို့အကြား သဘောတူအသုံးပြုနေတဲ့ အမည်နဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဟာ သူ့အဆင့်မှာ မှန်ကန်ပါတယ်။

“မောင်မောင် စာဖတ်နေတယ်” ဆိုတာ နေ့စဉ်အဆင့်မှာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဘိဓမ္မာနည်းနဲ့ ခွဲကြည့်တဲ့အခါ “မောင်မောင်” ဆိုတဲ့ မပြောင်းလဲတဲ့ အမြဲတမ်းတည်ရှိနေသော အရာတစ်ခုက စာဖတ်နေတယ်လို့ မယူတော့ပါဘူး။

စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်တို့ရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုကို ပညတ်အားဖြင့် “မောင်မောင်” လို့ ခေါ်ထားတာလို့ မြင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့်
“ သမ္မုတိသစ္စာသည် လောကအသုံးအနှုန်းအရ မှန်ခြင်း၊
ပရမတ္ထသစ္စာသည် တရားကို အဆုံးစွန်သော သဘောအရ ခွဲခြမ်းသိမြင်ခြင်း ” ဖြစ်ပါတယ်။

တစ်ခုက တစ်ခုကို ဖျက်ဆီးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အမြင်အဆင့် မတူတာပါ။”

⸻

ဦးရွှေအောင် =မေး။

“ ဒါဆို ပရမတ္ထတရားကို ဘယ်သူက ဖန်တီးတာလဲ။ ဘုရားရှင်က ပရမတ္ထတရားတွေကို ဖန်တီးခဲ့တာလား၊ ဒါမှမဟုတ် အရင်ကတည်းက ရှိနေတာလား။”

ဦးအောင်ဖေ = ဖြေ။

” ဒီနေရာမှာ “ဖန်တီးသူ” နဲ့ “ဖော်ထုတ်သူ” ကို ခွဲခြားရပါမယ်။

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားဟာ ပရမတ္ထတရားတွေကို ဖန်တီးခဲ့သူလို့ ဆိုရင် မတိကျပါဘူး။ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ကို မသိမြင်သေးသော သဘာဝဓမ္မကို ကိုယ်တိုင်ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး ဖော်ထုတ်ဟောကြားသူ လို့ ဆိုရမှာ ပိုတိကျပါတယ်။

ဥပမာ မီးရဲ့ အပူဓာတ်ကို လူတစ်ယောက်က စမ်းသပ်တွေ့ရှိလို့ အပူဓာတ်ကို သူက ဖန်တီးခဲ့တယ်လို့ မဆိုနိုင်သလိုပါပဲ။

အဲဒီလိုပဲ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားဟာ မိမိဉာဏ်ဖြင့် သဘာဝဓမ္မရဲ့ အမှန်တရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး လူသားတို့အတွက် ဖော်ထုတ်ဟောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။”

⸻

ဦးရွှေအောင် = မေး။

” ဒါဆို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားဟာ “ပရမတ္ထတရားကို ဖော်ထုတ်သူ၊ ပညတ်ကို ပြသသူ၊ သဘာဝတရားကို ဟောပြသူ” လို့ ဆိုနိုင်သလား။”

ဦးအောင်ဖေ = ဖြေ။

” ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စကားလုံးကို တိတိကျကျ သုံးရပါမယ်။

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားဟာ
“ ပရမတ္ထတရားကို ဖန်တီးသူမဟုတ်၊ ဖော်ထုတ်သိမြင်သူ၊
ပညတ်ကို အသုံးပြု၍ တရားကို သင်ကြားပြသူ၊
သဘာဝဓမ္မ၏ ဖြစ်ပေါ်ပျက်စီးပုံနှင့် အကြောင်းအကျိုးကို ဟောပြသူ”
ဖြစ်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် “ဤအရာရှိလျှင် ဤအရာဖြစ်သည်၊ ဤအရာမရှိလျှင် ဤအရာမဖြစ်” ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုးသဘောဟာ ဗုဒ္ဓဓမ္မရဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။”

⸻

ဦးရွှေအောင် — မေး။

“အကြောင်းအကျိုး” ဆိုတာလည်း သဘာဝဓမ္မပဲလား။ ဒါမှမဟုတ် အဘိဓမ္မာက သတ်မှတ်ထားတဲ့ သဘောတရားပဲလား။”

ဦးအောင်ဖေ = ဖြေ။

” အကြောင်းအကျိုးဆိုတာကို နှစ်ဆင့်ခွဲကြည့်ရပါမယ်။

ဖြစ်စဉ်အရ အကြောင်းအကျိုးရှိခြင်း ဟာ သဘာဝဓမ္မရဲ့ သဘောဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို လူက သတ်မှတ်ပေးလို့ ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။

အဘိဓမ္မာနဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားကတော့ အဲဒီအကြောင်းအကျိုးဆက်နွယ်မှုကို အလွန်စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းဖော်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့်
သဘာဝမှာ အကြောင်းအကျိုးဖြစ်စဉ် ရှိသည်။
အဘိဓမ္မာက ထိုဖြစ်စဉ်ကို ခွဲခြမ်းဖော်ပြသည်။ ဆိုတဲ့ သဘောနဲ့ နားလည်ရပါမယ်။”

⸻

ဦးရွှေအောင် = မေး။

” ဒါဆို သိပ္ပံနဲ့ အဘိဓမ္မာဟာ ဘယ်လိုကွာပါသလဲ။ သိပ္ပံလည်း သဘာဝတရားကို လေ့လာတယ်။ အဘိဓမ္မာလည်း သဘာဝတရားကို လေ့လာတယ်ဆိုရင် နှစ်ခုတူသွားပြီလား။”

ဦးအောင်ဖေ = ဖြေ။

” မတူပါဘူး။ ဒါပေမယ့် “ သဘာဝကို အခြေခံပြီး အကြောင်းအကျိုးနဲ့ရှင်းပြဖို့ ကြိုးစားခြင်း” ဆိုတဲ့ အချက်မှာ ဆင်တူပါတယ်။

သိပ္ပံက အဓိကအားဖြင့်
• လက်တွေ့စမ်းသပ်ခြင်း
• တိုင်းတာခြင်း
• ပြန်လည်စမ်းသပ်နိုင်ခြင်း
• ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များကို စူးစမ်းခြင်း တို့ကို အခြေခံပါတယ်။

အဘိဓမ္မာကတော့ စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်တို့ကို တရားဓမ္မအဖြစ် ခွဲခြမ်းပြီး ဖြစ်ပေါ်ပျက်စီးပုံ၊ အကြောင်းအကျိုးဆက်နွယ်ပုံနဲ့ လွတ်မြောက်ရေးအမြင်အထိ လေ့လာပါတယ်။

ဒါကြောင့် သိပ္ပံသည် သဘာဝကို စမ်းသပ်တိုင်းတာပြီး ရှင်းပြသော နည်းလမ်း၊ အဘိဓမ္မာသည် ဓမ္မသဘောကို ခွဲခြမ်းသိမြင်ဖော်ပြသော နည်းလမ်း လို့ ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။”

⸻

ဦးရွှေအောင် = မေး။

” ဒါဆို “သဘာဝအမှန်တရား = အဘိဓမ္မာ” လို့ ပြောတာမှားသလား။”

ဦးအောင်ဖေ = ဖြေ။

” တိတိကျကျပြောရရင် မတူပါဘူး။

သဘာဝအမှန်တရားဟာ အဘိဓမ္မာမရှိလည်း သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။

အဘိဓမ္မာကတော့ အဲဒီသဘာဝဓမ္မတွေကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ထိုးထွင်းသိမြင်မှုအပေါ် အခြေခံပြီး ခွဲခြမ်းဖော်ပြထားတဲ့ တရားစနစ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း မှတ်ထားရင် ပိုတိကျပါတယ်
“ သဘာဝဓမ္မသည် ဖြစ်နေသော အမှန်တရား၊
ပရမတ္ထတရားသည် အဘိဓမ္မာက အဆုံးစွန်သော သဘောအဖြစ် ခွဲခြားဖော်ပြသော တရား၊
ပညတ်သည် ထိုတရားများကို လူတို့ နားလည်အသုံးပြုနိုင်ရန် အမည်နှင့် အယူအဆဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခြင်း၊
အဘိဓမ္မာသည် ထိုတရားများကို စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းဖော်ပြသော ဓမ္မပညာ ဖြစ်သည်။”

⸻

ဦးရွှေအောင် = မေး။

” နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ဆရာကြီးအနေနဲ့ ဒီအကြောင်းအရာတစ်ခုလုံးကို စာကြောင်းအနည်းငယ်နဲ့ အနှစ်ချုပ်ပေးပါ။”

ဦးအောင်ဖေ = ဖြေ။

အနှစ်ချုပ်ရရင်

” ပညတ် ” ဆိုတာ လူတို့ ဆက်ဆံအသုံးပြုဖို့ အမည်နှင့် အယူအဆတပ်ထားခြင်း ဖြစ်တယ်။

” သမ္မုတိသစ္စာ ” ဆိုတာ အဲဒီပညတ်အဆင့်မှာ မှန်ကန်စွာ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း ဖြစ်တယ်။

“ သဘာဝဓမ္မ ” ဆိုတာ လူက ဖန်တီးထားတာမဟုတ်ဘဲ မိမိသဘောအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဓမ္မဖြစ်စဉ် ဖြစ်တယ်။

” ပရမတ္ထတရား ” ဆိုတာ အဘိဓမ္မာအမြင်နဲ့ ပညတ်ကို ခွဲဖယ်ပြီး အဆုံးစွန်သော တရားအဖြစ် ခွဲခြမ်းဖော်ပြထားတဲ့ စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်တို့ ဖြစ်တယ်။

“ အကြောင်းအကျိုး ” ဆိုတာ တရားတို့ဟာ အလိုအလျောက်၊ အကြောင်းမဲ့ ဖြစ်လာတာမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းနှင့် အခြေအနေတို့အပေါ် မူတည်ပြီး ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ပြသတယ်။

” သိပ္ပံ ” ကတော့ သဘာဝဖြစ်စဉ်တွေကို စမ်းသပ်၊ တိုင်းတာ၊ ပြန်လည်စစ်ဆေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ လေ့လာတယ်။

ထို့ကြောင့်
” ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ပရမတ္ထတရားကို ဖန်တီးသူမဟုတ်၊ ထိုးထွင်းသိမြင်၍ ဖော်ထုတ်ဟောပြသူ ဖြစ်သည်။
ပညတ်ကိုလည်း လောကီဆက်ဆံရေးအတွက် အသုံးပြု၍ တရားကို သင်ကြားပြသခဲ့သည်။
သဘာဝဓမ္မ၏ အကြောင်းအကျိုး၊ ဖြစ်ပေါ်ပျက်စီးမှုနှင့် အဆုံးစွန်သော သဘောကိုလည်း ဓမ္မအဖြစ် ဖော်ပြဟောကြားခဲ့သည်။”

ထိုသို့ ခွဲခြားကြည့်မှ “ပညတ်၊ သမ္မုတိ၊ သဘာဝဓမ္မ၊ ပရမတ္ထ၊ အဘိဓမ္မာနှင့် သိပ္ပံ” တို့သည် ဘယ်နေရာမှာ တူပြီး ဘယ်နေရာမှာ မတူကြသည်ကို ယုတ္တိကျကျ မြင်နိုင်မည် ဖြစ်ပါတယ်။”

---