🌿ဗဟုဇနဟိတာယ 🌿

🌿ဗဟုဇနဟိတာယ 🌿
~~~~~~~~~~~~~~~~~
[ သာသနာပြုရဟန်းတော်တစ်ပါး၏ လမ်းစဉ်နှင့် တာဝန်]

---

ရေးသားသူ
တောင်ကလေးဆရာတော်
(၂၂.၈.၂၀၂၆) ရက်နေ့ည။

တင်ပြသူ
ဆရာကြီး ဦးအောင်ဖေ

---

စကားချီး
“စရထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စာရိကံ ဗဟုဇနဟိတာယ၊ ဗဟုဇနသုခါယ၊ လောကာနုကမ္ပာယ၊ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ။ မာ ဧကေန ဒွေ အာဂမိတ္ထ။ ဒေသေထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ။ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေထ။”

“ရဟန်းတို့၊ လူအများ၏ အကျိုးအတွက်၊ လူအများ၏ ချမ်းသာရေးအတွက်၊ လောကကို ကရုဏာထား၍၊ နတ်လူတို့၏ အကျိုး၊ အစီးအပွား၊ ချမ်းသာသုခအတွက် လှည့်လည်ကြကုန်လော့။ နှစ်ပါးတစ်လမ်းတည်း မသွားကြကုန်လင့်။ ရဟန်းတို့၊ အစ၌ကောင်းသော၊ အလယ်၌ကောင်းသော၊ အဆုံး၌ကောင်းသော၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်နှင့် စကားအသုံးအနှုန်း ပြည့်စုံသော တရားကို ဟောကြားကြကုန်လော့။ ပြည့်စုံ၍ စင်ကြယ်သော မြတ်သောအကျင့်ကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြကြကုန်လော့။”

[ ဝိနယပိဋက၊ မဟာဝဂ္ဂ ၁.၁၁ (Mahāvagga I.11) ]

နိဒါန်း

။ သည် အမိန့်တော်ကို ရဟန်းတော်တစ်ပါး၏ သာသနာပြုဘဝအတွက် ရိုးရိုး “သွား၍ တရားဟောကြ” ဆိုသည့် အမိန့်တစ်ရပ်အဖြစ်သာ ဖတ်ရှုမည်ဆိုလျှင် အဓိပ္ပာယ်အလွန်ကျဉ်းသွားပါလိမ့်မယ်။
အမှန်မှာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်က ရဟန်းတော်တို့၏ သာသနာပြုလမ်းစဉ်တစ်ရပ်လုံးကို စကားအနည်းငယ်အတွင်း ထည့်သွင်းပေးထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

“ဗဟုဇနဟိတာယ” လူအများ၏ အကျိုးအတွက်၊
“ဗဟုဇနသုခါယ” လူအများ၏ ချမ်းသာရေးအတွက်၊
“လောကာနုကမ္ပာယ” လောကကို ကရုဏာထား၍၊
“ဒေဝမနုဿာနံ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ” နတ်လူတို့၏ အကျိုး၊ အစီးအပွား၊ ချမ်းသာရေးအတွက်၊
“ဒေသေထ ဓမ္မံ” ဓမ္မကို ဟောကြားရန်၊
“အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ” အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး သုံးပါးလုံး ကောင်းမွန်သော ဓမ္မဖြစ်ရန်၊
“သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ” အနက်နှင့် အက္ခရာ/စကားအသုံးအနှုန်း ပြည့်စုံရန်၊
“ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေထ” ပြည့်စုံစင်ကြယ်သော မြတ်သောအကျင့်ကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြရန် ဟူ၍ ရဟန်းတော်၏ သာသနာပြုခြင်းအတွက် ရည်ရွယ်ချက်၊ နည်းလမ်း၊ ဟောကြားရမည့် ဓမ္မ၏အရည်အသွေးနှင့် မိမိကိုယ်တိုင်၏ နေထိုင်မှု တို့ကို တစ်ဆက်တည်း ချမှတ်ပေးထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

။ ထို့ကြောင့် သာသနာပြုရဟန်းတော်တစ်ပါးအတွက် မေးခွန်းသည် “ငါ တရားဘယ်လောက်ဟောပြီးပြီလဲ” ဆိုတာထက် “ငါ့ရဲ့ သာသနာပြုခြင်းက လူအများအတွက် အမှန်တကယ် အကျိုး၊ ချမ်းသာနဲ့ ကရုဏာ ဖြစ်စေသလား” ဆိုတာ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။

⸻

၁။ “ဗဟုဇနဟိတာယ” လူအများ၏ အကျိုးကို ဦးတည်ရမည်။

။ သာသနာပြုခြင်း၏ ပထမဆုံးစံနှုန်းက အများအကျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ရဟန်းတော်တစ်ပါး၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းဟာ မိမိ၏ ဂုဏ်သတင်း၊ ပရိသတ်အရေအတွက်၊ ကျောင်းတိုက်၏ အင်အား၊ အလှူရှင်အင်အားတို့ တိုးပွားရေးအတွက် မဖြစ်သင့်ပါဘူး။

။ မိမိဟောကြားတဲ့ ဓမ္မကြောင့် လူတစ်ဦးက မိမိရဲ့ မကောင်းသောအကျင့်ကို ပြုပြင်နိုင်သွားတယ်ဆိုရင် သာသနာပြုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ မိသားစုတစ်စု အချင်းချင်း ပိုမိုနားလည်လာတယ်ဆိုရင် သာသနာပြုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူငယ်တစ်ဦး မူးယစ်ဆေး၊ လောင်းကစား၊ အရက်သေစာနဲ့ မကောင်းသောအပေါင်းအသင်းတို့မှ ရှောင်နိုင်သွားတယ်ဆိုရင် သာသနာပြုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆင်းရဲနေသူတစ်ဦး မိမိဘဝကို မိမိကိုယ်တိုင် ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်အောင် အသိပညာရသွားတယ်ဆိုရင်လည်း သာသနာပြုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ထို့ကြောင့် သာသနာပြုရဟန်းတော်သည် လူများလာရန်ထက် လူများကောင်းလာရန် ပို၍ အလေးထားသင့်ပါတယ်။

⸻

၂။ “ဗဟုဇနသုခါယ” လူတို့၏ ချမ်းသာသုခကို ဖန်တီးပေးရမည်။

။ “သုခ” ဆိုတာ ခဏတာ စိတ်ချမ်းသာမှုတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ လူတစ်ဦးမှာ မိမိဘဝကို မှန်ကန်စွာ ရပ်တည်နိုင်တဲ့ အသိပညာရှိခြင်း၊ မိသားစုနဲ့ သင့်မြတ်စွာ နေနိုင်ခြင်း၊ တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ခြင်း၊ အပြစ်ကင်းစွာ နေနိုင်ခြင်းတို့ဟာလည်း သုခပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကို အိမ်ထောင်ရှင်လူတန်းစားများအတွက် ဗုဒ္ဓရှင်တော်၏ လမ်းညွှန်ချက်များမှာ ထင်ရှားစွာ တွေ့ရပါတယ်။
ဥစ္စာပိုင်ဆိုင်ခြင်း၊ ဥစ္စာကို သုံးစွဲနိုင်ခြင်း၊ ကြွေးကင်းခြင်းနှင့် အပြစ်ကင်းခြင်းတို့ကို ချမ်းသာခြင်းလေးမျိုးအဖြစ် အာဏဏသုတ် (AN 4.62) တွင် ဖော်ပြထားပါတယ်။
ထို့ကြောင့် သာသနာပြုရဟန်းတော်ဟာ လူတွေကို “တရားထိုင်ကြ” လို့သာ မပြောဘဲ “ဘဝကို ဘယ်လိုတည်ဆောက်မလဲ” ဆိုတာကိုလည်း ဓမ္မနဲ့အညီ လမ်းညွှန်နိုင်ရပါမယ်။

⸻

၃။ “လောကာနုကမ္ပာယ” လောကကို ကရုဏာထားရမည်။

။ သာသနာပြုရဟန်းတော်ရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ ကရုဏာ မရှိရင် သာသနာပြုခြင်းဟာ စကားလုံးတွေ စုစည်းပြောဆိုခြင်းမျှသာ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ လူတစ်ဦးရဲ့ အားနည်းချက်ကို မြင်တဲ့အခါ အပြစ်တင်လိုစိတ်ထက် ကူညီလိုစိတ်ရှိရပါမယ်။ အယူအဆမတူသူကို မြင်တဲ့အခါ ရန်သူလို့ မမြင်ဘဲ ဒုက္ခရှိနေတဲ့ သတ္တဝါတစ်ဦး လို့ မြင်နိုင်ရပါမယ်။
မိမိဘာသာကို မယုံကြည်သူတစ်ဦးကိုပင် လူသားတစ်ဦးအဖြစ် လေးစားနိုင်ရပါမယ်။ ဒါကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာပြုခြင်းဟာ မိမိဘာသာကို မြှင့်တင်ရန် အခြားဘာသာကို နှိမ့်ချခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။

မိမိယုံကြည်ရာ ဓမ္မကို ရိုးသားစွာ ဖော်ပြရင်း အခြားသူ၏ ယုံကြည်ခွင့်ကိုလည်း လေးစားနိုင်ခြင်းကသာ လောကာနုကမ္ပာ၏ သဘောနဲ့ ပိုမိုကိုက်ညီပါတယ်။

⸻

၄။ “မာ ဧကေန ဒွေ အာဂမိတ္ထ” တစ်လမ်းတည်းကို နှစ်ပါးမသွားကြနှင့်။

။ သည် စကားကို သာသနာပြုလုပ်ငန်းရဲ့ နည်းဗျူဟာ တစ်ခုအဖြစ် ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တွေကို လူအများဆီ ဓမ္မရောက်ရှိစေရန် နေရာအနှံ့ ခွဲ၍ သွားကြဖို့ မိန့်မှာခဲ့ပါတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်က တစ်နေရာတည်းမှာ ရဟန်းများ စုဝေးနေခြင်းထက် လူအများထံ ဓမ္မရောက်ရှိစေရေး ဖြစ်ပါတယ်။ မဟာဝဂ္ဂမူရင်းမှာ ဒီအမိန့်ပြီးနောက် ရဟန်းတော်များသည် သာသနာပြုရန် ထွက်ခွာကြပြီး ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဥရုဝေလာသေနာနိဂမသို့ တရားဟောရန် သွားမည်ဟု မိန့်တော်မူထားပါတယ်။

။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ ဒီအချက်ကို နေရာ၊ လူတန်းစား၊ အသက်အရွယ်၊ ပညာအဆင့်အတန်းအလိုက် ဓမ္မရောက်ရှိစေရန် စီမံခြင်း အဖြစ် အသုံးချနိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ
• လူငယ်များအတွက် သီးခြားဓမ္မပညာပေးခြင်း၊
• အလုပ်သမားများအတွက် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ဓမ္မပညာပေးခြင်း၊
• မိသားစုများအတွက် အိမ်ထောင်ရေးနှင့် မိသားစုကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ဓမ္မပညာပေးခြင်း၊
• သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက် သေခြင်း၊ အနိစ္စနှင့် စိတ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ ဓမ္မပညာပေးခြင်း တို့ကို သီးခြားစီ စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။

ဓမ္မတစ်ခုတည်း ဖြစ်သော်လည်း ဓမ္မကို လက်ခံမည့်လူ၏ အခြေအနေကို နားလည်ပြီး ဟောကြားနိုင်ခြင်း က သာသနာပြုရဟန်းတော်၏ ပညာဖြစ်ပါတယ်။

⸻

၅။ “ဒေသေထ ဓမ္မံ”
ဓမ္မကို ဟောရမည်။

။ သာသနာပြုရဟန်းတော်ရဲ့ အဓိကကိစ္စဟာ ဓမ္မ ဖြစ်ပါတယ်။ ပရဟိတလုပ်ငန်းတွေ လုပ်နိုင်ပါတယ်။ လူမှုရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ကူညီနိုင်ပါတယ်။ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို လူပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရဟန်းတော်ရဲ့ မူလအင်အားကို မမေ့သင့်ပါဘူး။

” ရဟန်းတော်က ဆရာဝန်မဟုတ်ပါက ဆရာဝန်အလုပ်ကို မယူသင့်ပါ။
စီးပွားရေးပညာရှင်မဟုတ်ပါက စီးပွားရေးပညာရှင်အလုပ်ကို မယူသင့်ပါ။
နိုင်ငံရေးသမားမဟုတ်ပါက နိုင်ငံရေးအာဏာကို ရယူရန် မကြိုးစားသင့်ပါ။”
ရဟန်းတော်ရဲ့ အဓိကကျွမ်းကျင်မှုဟာ ဓမ္မကို နားလည်ခြင်း၊ ကျင့်သုံးခြင်းနှင့် လူတို့ နားလည်ကျင့်သုံးနိုင်အောင် လမ်းညွှန်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အခြားကဏ္ဍတွေမှာ ကျွမ်းကျင်သူတွေကို ချိတ်ဆက်ပေးပြီး မိမိက ဓမ္မပိုင်းဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်သူအဖြစ် ရပ်တည်ခြင်းက ပိုမိုသင့်လျော်ပါတယ်။

⸻

၆။ “အာဒိကလျာဏံ၊ မဇ္ဈေကလျာဏံ၊ ပရိယောသာနကလျာဏံ” ဟောပြောမှုသည် အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး သုံးပါးလုံး ကောင်းရမည်။

။ ဓမ္မဟောကြားခြင်းရဲ့ အရည်အသွေးကို ဒီစကားက တိတိကျကျ သတ်မှတ်ပေးထားပါတယ်။
အစကောင်းရမယ်။
အလယ်ကောင်းရမယ်။
အဆုံးကောင်းရမယ်။
ဒီအချက်ကို ယနေ့ခေတ် သာသနာပြုလုပ်ငန်းမှာ အထူးဂရုပြုသင့်ပါတယ်။
တရားဟောတဲ့အခါ နားထောင်သူကို ကြောက်ရွံ့အောင် ခြိမ်းခြောက်ပြီး စတင်ခြင်းထက် သူတို့ရဲ့ တကယ့်ဘဝပြဿနာကို နားလည်ပေးပြီး စတင်သင့်ပါတယ်။

အလယ်မှာလည်း မိမိသိသမျှကို အကုန်လုံးပြောချင်တာထက် နားထောင်သူ နားလည်နိုင်မည့် အဆင့်အတိုင်း ရှင်းလင်းသင့်ပါတယ်။ အဆုံးမှာတော့ အံ့အားသင့်စရာ စကားတစ်ခွန်းနဲ့ ပြီးသွားခြင်းထက် “ဒီတရားကို ငါ့ဘဝမှာ ဘယ်လိုကျင့်သုံးမလဲ” ဆိုတဲ့ လက်တွေ့ကျင့်စရာတစ်ခုခု ကျန်ခဲ့သင့်ပါတယ်။

⸻

၇။ “သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ”
အနက်လည်းပြည့်၊ စကားလည်းပြည့်စုံရမည်။

။ ဓမ္မဟောပြောရာမှာ အဓိပ္ပာယ်မှန်ကန်ဖို့နဲ့ စကားအသုံးအနှုန်းမှန်ကန်ဖို့ နှစ်ခုစလုံး လိုအပ်ပါတယ်။ စာပေကျမ်းဂန်များကို မဖတ်ဘဲ မိမိထင်မြင်ချက်ကိုသာ “ဘုရားဟော” ဟု ပြောဆိုခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ယနေ့ခေတ်မှာ လူမှုကွန်ရက်များမှတစ်ဆင့် ဓမ္မစကားတစ်ကြောင်းဟာ လူသန်းပေါင်းများစွာဆီ ရောက်နိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် သာသနာပြုရဟန်းတော်ဟာ—
“ ကျမ်းကိုးရှိသလား၊
မူရင်းအဓိပ္ပာယ်မှန်သလား၊
အဋ္ဌကထာအမြင်နဲ့ ကိုက်ညီသလား၊
မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်အမြင်ကို ဘုရားဟောအဖြစ် ရောထွေးထားသလား။” ဆိုတာကို စိစစ်ပြီးမှ ပြောဆိုသင့်ပါတယ်။
ဓမ္မဟောပြောသူအတွက် စကားကောင်းခြင်းထက် စကားမှန်ခြင်း က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

⸻

၈။ “ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေထ” မိမိဘဝက ဓမ္မ၏ သက်သေဖြစ်ရမည်။

။ ဒီအပိုင်းက သာသနာပြုရဟန်းတော်အတွက် အရေးအကြီးဆုံး အချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။” ဓမ္မကို ပြောရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ ဓမ္မအတိုင်း နေထိုင်ပြရပါမယ်။”
မိမိက လောဘကို စွန့်ဖို့ ပြောပြီး မိမိကိုယ်တိုင် လောဘနောက်လိုက်နေရင် ဟောတဲ့စကားရဲ့ အင်အားကျဆင်းပါတယ်။
မုန်းတီးမှု မထားဖို့ ပြောပြီး မိမိကိုယ်တိုင် အုပ်စုတစ်စုကို မုန်းတီးနေရင် ဓမ္မရဲ့ အလင်းဟာ မိမိထံမှာပင် မှေးမှိန်သွားပါတယ်။ မိမိက သီလကို ဟောပြောပြီး မိမိရဲ့ နေထိုင်မှုက မသန့်ရှင်းရင် လူတွေဟာ ဓမ္မကို မမြင်တော့ဘဲ ဓမ္မဟောသူရဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိုသာ မြင်လာကြပါလိမ့်မယ်။ ထို့ကြောင့် သာသနာပြုရဟန်းတော်တစ်ပါးရဲ့ အကြီးမားဆုံး တရားဟောစင်ဟာ မိမိရဲ့ နေထိုင်မှု ဖြစ်ပါတယ်။

⸻

၉။ အဋ္ဌကထာအစဉ်အလာနှင့် ဋီကာအမြင်ဖြင့် သာသနာပြုခြင်း၏ အတွင်းစိတ်။

။ သည်နေရာမှာ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာအစဉ်အလာတွေကို မူရင်းပိဋကတ်နဲ့ မရောထွေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ မူရင်းဝိနယမှာ “ဗဟုဇနဟိတာယ၊ ဗဟုဇနသုခါယ၊ လောကာနုကမ္ပာယ” ဟူသော ရည်ရွယ်ချက် ကို တိုက်ရိုက်ပေးထားပါတယ်။ အဋ္ဌကထာနှင့် ဋီကာတို့ကတော့ အဲဒီမူရင်းစကားရဲ့ အဓိပ္ပာယ်၊ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းရဲ့ အကျယ်အဝန်းနဲ့ ကျင့်သုံးပုံကို ရှင်းလင်းပေးတဲ့ အစဉ်အလာဖြစ်ပါတယ်။

။ ဒါကြောင့် သာသနာပြုရဟန်းတော်တစ်ပါးအနေနဲ့ ပိဋကတ်ကို အခြေခံ၊ အဋ္ဌကထာကို အဓိပ္ပာယ်ဖော်ရာမှာ အားကိုး၊ ဋီကာကို နက်နဲတဲ့ အချက်တွေ စိစစ်ရာမှာ အသုံးပြု သင့်ပါတယ်။
မူရင်းကျမ်းမှာ မပါသည့် ခေတ်သစ်အမြင်တစ်ခုကို “အဋ္ဌကထာက ဒီလိုဆိုတယ်” ဟု မိမိအလိုအလျောက် မသတ်မှတ်သင့်ပါဘူး။ ဒီလိုကျမ်းအဆင့်ဆင့် ခွဲခြားဖတ်ရှုနိုင်ခြင်းဟာ သာသနာပြုရဟန်းတော်တစ်ပါးရဲ့ ပညာရေးဆိုင်ရာ စည်းကမ်း ဖြစ်ပါတယ်။

⸻

၁၀။ ယနေ့ခေတ် သာသနာပြုရဟန်းတော်သည် မည်သို့ အားထုတသင့်သနည်း။

။ ယနေ့ခေတ် သာသနာပြုရဟန်းတော်အတွက် အောက်ပါအချက်များကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ပါတယ်။

(၁) မိမိကိုယ်တိုင် ဓမ္မကျင့်ကြံခြင်းကို ပထမထားပါ။
သာသနာပြုခြင်းသည် မိမိ၏ ပဋိပတ္တိကို စွန့်လွှတ်ပြီး သူတစ်ပါးကိုသာ ပြုပြင်ခြင်း မဖြစ်သင့်ပါ။ နေ့စဉ် သီလ၊ သမာဓိ၊ ဘာဝနာ၊ စာပေလေ့လာမှုတို့ကို ထိန်းသိမ်းပြီးမှ လူအများထံ ဓမ္မပေးသင့်ပါတယ်။

(၂) ပိဋကတ်ကို အခြေခံ၍ စာပေလေ့လာပါ။
ဓမ္မဟောပြောသူဖြစ်လိုလျှင် မိမိကြားဖူးသမျှကို ပြန်ပြောသူမဟုတ်ဘဲ ကျမ်းကိုးနှင့် စိစစ်နိုင်သူ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။

(၃) လူတို့၏ တကယ့်ဒုက္ခကို နားလည်ပါ။
ယနေ့လူငယ်၏ ဒုက္ခ၊ မိသားစု၏ ဒုက္ခ၊ ဆင်းရဲသူ၏ ဒုက္ခ၊ အလုပ်လက်မဲ့သူ၏ ဒုက္ခ၊ စိတ်ဖိစီးနေသူ၏ ဒုက္ခတို့ကို မသိဘဲ ဟောသောဓမ္မသည် လူတို့၏ နားထဲသို့ ရောက်ချင်မှ ရောက်ပါလိမ့်မယ်။
ထို့ကြောင့် ဓမ္မကို သိရုံသာမက လူ့ဘဝကိုလည်း သိရပါမယ်။

(၄) လူမှုကဏ္ဍကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ပူးပေါင်းပါ။
ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း၊ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးတို့တွင် ရဟန်းတော်က အရာအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်လုပ်စရာမလိုပါဘူး။ ကျွမ်းကျင်သူတွေကို စုစည်းပြီး လူထုအကျိုးအတွက် အသုံးချနိုင်အောင် ဓမ္မနှင့် လူမှုဘဝကြား တံတားတစ်စင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

(၅) ဘာသာရေးမတူသူများကိုလည်း မေတ္တာထားပါ။
သာသနာပြုခြင်းဟာ ဘာသာပြောင်းစေဖို့ အတင်းအကျပ် ဆွဲဆောင်ခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။ မိမိ၏ ဓမ္မကို မှန်ကန်စွာ ရှင်းပြပြီး နားထောင်သူက မိမိစိတ်နှင့် မိမိရွေးချယ်နိုင်အောင် လွတ်လပ်ခွင့်ပေးသင့်ပါတယ်။

(၆) နိုင်ငံရေးအုပ်စုတစ်ခု၏ ကိရိယာ မဖြစ်ပါစေနှင့်။
လူမှုရေးကိစ္စများတွင် ဓမ္မ၏ မူဝါဒဖြစ်သော ကရုဏာ၊ မေတ္တာ၊ အဟိံသာ၊ သစ္စာနှင့် တရားမျှတမှုတို့ကို ပြောနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် မိမိ၏ ရဟန်းဘဝကို အုပ်စုစွဲ၊ ပါတီစွဲ၊ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲများအတွက် အသုံးမချသင့်ပါ။
“ ရဟန်းတော်၏ ဩဇာသည် လူတွေကို ခွဲဖို့မဟုတ်၊ ဓမ္မအောက်မှာ ပြန်လည်သင့်မြတ်စေဖို့ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။”

(၇) ဝိနည်းကို မျက်ခြေမပြုပါနှင့်။
သာသနာပြုရင်း ဝိနည်းပျက်သွားခြင်းသည် သာသနာပြုခြင်း၏ အခြေခံကိုပင် ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် အလှူငွေ၊ ပစ္စည်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်း၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုများမှာ မိမိရဲ့ ဝိနည်းစည်းမျဉ်းများကို သိရှိပြီး လိုက်နာသင့်ပါတယ်။
မသေချာသောကိစ္စတွင် မိမိတစ်ဦးတည်း ဆုံးဖြတ်ခြင်းထက် “ ဝိနည်းကျွမ်းကျင်သော အာစရိယဆရာတော်များထံ မေးမြန်းပြီး ဆောင်ရွက်ခြင်း ” က ပိုမိုလုံခြုံပါတယ်။

⸻

နိဂုံး
[သာသနာပြုရဟန်းတော်၏ အလင်းသည် ဓမ္မမှလာရမည်။]

။ မြတ်စွာဘုရား၏ “စရထ ဘိက္ခဝေ စာရိကံ ဗဟုဇနဟိတာယ၊ ဗဟုဇနသုခါယ၊ လောကာနုကမ္ပာယ” ဆိုတဲ့ အမိန့်တော်ဟာ ယနေ့ခေတ် သာသနာပြုရဟန်းတော်တွေအတွက်လည်း အလွန်နက်နဲတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလမ်းညွှန်ချက်မှာ သွားရမည့်နေရာ ပါတယ်။ သွားရမည့် ရည်ရွယ်ချက် ပါတယ်။ ဟောရမည့် ဓမ္မ ပါတယ်။ ဟောရမည့်ပုံစံ ပါတယ်။ မိမိကိုယ်တိုင် ဖော်ပြရမည့် အကျင့် ပါတယ်။
ထို့ကြောင့် သာသနာပြုရဟန်းတော်တစ်ပါးအနေနဲ့ “ လူအများ၏ အကျိုးကို ဦးတည်ရမည်။ လူအများ၏ ချမ်းသာရေးကို အလေးထားရမည်။
လောကအပေါ် ကရုဏာထားရမည်။
ဓမ္မကို မှန်ကန်စွာ ဟောရမည်။
ဟောသည့်ဓမ္မသည် အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး ကောင်းရမည်။
မူရင်းအဓိပ္ပာယ်နှင့် စကားအသုံးအနှုန်း ပြည့်စုံရမည်။
မိမိကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည့်စုံစင်ကြယ်သော မြတ်သောအကျင့်ကို ဖော်ပြနေရမည်။”

။ သည်အချက်တွေအားလုံးကို စုစည်းကြည့်မယ်ဆိုရင် သာသနာပြုရဟန်းတော်တစ်ပါးရဲ့ အကြီးမားဆုံး လူမှုအကျိုးပြုလုပ်ငန်းဟာ “ လူတွေကို မိမိနောက်လိုက်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းမဟုတ်၊ မိမိကိုယ်တိုင် ဓမ္မလမ်းပေါ် လျှောက်
နိုင်အောင် လမ်းပြပေးခြင်း ” ဖြစ်ပါတယ်။

။ လူတစ်ဦးကို ဓမ္မသိစေခြင်း၊ ဓမ္မကျင့်စေခြင်း၊ မိမိဘဝကို မိမိတာဝန်ယူစေခြင်း၊ မေတ္တာနှင့် ကရုဏာရှိသူ ဖြစ်လာစေခြင်းတို့ကနေတစ်ဆင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်လုံးကို ပိုမိုငြိမ်းချမ်း၊ ပိုမိုယဉ်ကျေး၊ ပိုမိုတရားမျှတလာအောင် အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

။ ထိုအခါ ” သာသနာပြုခြင်းဟာ ရဟန်းတော်ရဲ့ အပြင်ဘက်လုပ်ငန်းတစ်ခုသာ မဟုတ်တော့ဘဲ မိမိ၏ သီလ၊ မိမိ၏ ဓမ္မပညာ၊ မိမိ၏ ကရုဏာနှင့် မိမိ၏ နေထိုင်ပုံကိုယ်တိုင်က သာသနာပြုခြင်း ဖြစ်လာပါတယ်။”

---