🌿ထေရဝါဒနှင့် ဇင် (Zen) ဗုဒ္ဓဘာသာ — တူညီမှုနှင့် ကွာခြားမှုများကို ဓမ္မရှုထောင့်မှ စိစစ်သုံးသပ်ခြင်း🌿

ရေးသားသူ = ဆရာကြီး ဦးရွှေအောင်
သရုပ်ဖော်ပုံ = AI
Unauthorized copying or distribution of my manuscript is strictly prohibited.

ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဓမ္မမှ ဆင်းသက်လာသော သာသနာတစ်ရပ် ဖြစ်သော်လည်း သမိုင်းတလျှောက် ဒေသ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကျမ်းဂန်အယူအဆများအပေါ် မူတည်၍ ထေရဝါဒ၊ မဟာယာနနှင့် ဝဇ္ဇယာန ဟူသော အဓိကလမ်းစဉ်များအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ ထိုလမ်းစဉ်များအနက် ဇင် (Zen) သည် မဟာယာနမှ ဆင်းသက်လာသော ကမ္မဋ္ဌာန်းအခြေပြု ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် “ထေရဝါဒနှင့် ဇင်တို့သည် ပန်းတိုင်တူသလား၊ လမ်းစဉ်သာကွာသလား” ဟူသော မေးခွန်းကို မကြာခဏ ကြားရသည်။ ထိုမေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ယေဘုယျဆန်သော သဘောထားဖြင့် မဟုတ်ဘဲ ကျမ်းဂန်၊ သမိုင်းနှင့် ဒဿနအခြေခံဖြင့် စိစစ်ကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။

မူလကျမ်းဂန်နှင့် ဒဿနအခြေခံ

ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည် ပါဠိတိပိဋကတ်ဖြစ်သော ဝိနည်း၊ သုတ္တန်နှင့် အဘိဓမ္မာတို့ကို မူရင်းအဆုံးအမအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးသည်။ ရုပ်၊ နာမ်တို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် သိမြင်ကာ သောတာပတ္တိမဂ်မှ အရဟတ္တမဂ်အထိ ရောက်ရှိရန် စနစ်တကျ ဖော်ပြထားသည်။

ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာမှာမူ မဟာယာနသုတ္တန်များဖြစ်သော ပညာပါရမိတာသုတ်၊ လင်္ကာဝတာရသုတ် စသည်တို့ကို အခြေခံထားပြီး “စာပေစကားလုံးထက် ကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက်သိမြင်ခြင်း” ကို အလေးပေးသည်။ ထို့ကြောင့် ဇင်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ဗုဒ္ဓသဘာဝကို တိုက်ရိုက် သိမြင်ခြင်း (Satori/Kenshō) ဖြစ်သည်။

ကျင့်စဉ်၏ ကွာခြားမှု

ထေရဝါဒသည် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဟူသော သိက္ခာသုံးပါးနှင့် အရိယာမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို အခြေခံကာ ဝိပဿနာဉာဏ် ဖွံ့ဖြိုးစေရန် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်သဘောကို ရှုမှတ်သည်။

ဇင်တွင်မူ Zazen ဟုခေါ်သော ထိုင်ကမ္မဋ္ဌာန်း၊ Koan ဟုခေါ်သော ဉာဏ်ဖွင့်မေးခွန်းများနှင့် လက်ရှိစိတ်ကို တိုက်ရိုက် သိမြင်စေသော လေ့ကျင့်မှုများကို အဓိကထားသည်။ စာပေသင်ယူမှုထက် လက်တွေ့အတွေ့အကြုံကို ပို၍ အလေးထားသည်။

နိဗ္ဗာန်အပေါ် အမြင်

နှစ်ဖက်စလုံးသည် ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးကို ရည်ရွယ်သော်လည်း နိဗ္ဗာန်ကို ဖော်ပြပုံနှင့် ရောက်ရှိသည့် လမ်းစဉ်တွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။

ထေရဝါဒတွင် မဂ်လေးပါး၊ ဖိုလ်လေးပါးကို မျက်မှောက်ပြု၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိခြင်းကို လွတ်မြောက်ရေးအဖြစ် ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။

ဇင်နှင့် မဟာယာနတွင်မူ ဗောဓိသတ်လမ်းစဉ်ကို အဓိကထားပြီး သတ္တဝါအားလုံး လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ဗုဒ္ဓဖြစ်ရေးကို ပိုမို အလေးပေးသည်။ ထို့ကြောင့် လွတ်မြောက်ရေး၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပုံနှင့် ရည်မှန်းချက်မှာ ထေရဝါဒနှင့် တူညီသည်ဟု အလွယ်တကူ မဆိုနိုင်ပေ။

မဂ်ဖိုလ်အဆင့်များ

ထေရဝါဒကျမ်းဂန်များတွင် သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ်၊ အရဟတ် ဟူသော မဂ်ဖိုလ်လေးဆင့်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပြီး ယင်းတို့သည် လက်တွေ့ကျင့်စဉ်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။

ဇင်တွင်မူ ထိုအဆင့်ခွဲခြားမှုကို အဓိကမထားဘဲ ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခြင်းနှင့် မူလစိတ်ကို တိုက်ရိုက် သိမြင်ခြင်းကိုသာ အလေးပေးသည်။

သမိုင်းဆိုင်ရာ စိစစ်ချက်

အချို့သော စာရေးသားချက်များတွင် ၁၉၆၆ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့သံဃာ့ကောင်စီ၌ “ထေရဝါဒ၊ မဟာယာန၊ ဝဇ္ဇယာနတို့သည် နိဗ္ဗာန်ပန်းတိုင်တစ်ခုတည်းဟု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်” ဟု ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။

သို့သော် သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို စိစစ်ကြည့်လျှင် ထိုသို့ ရိုးရှင်းစွာ မဖော်ပြထားပေ။

ထိုအစည်းအဝေးတွင် အရှင် Walpola Rahula ဦးဆောင်ရေးသားခဲ့သော “Basic Points Unifying the Theravāda and the Mahāyāna” စာတမ်း၌ ဂိုဏ်းနှစ်ရပ်၏ အခြေခံတူညီချက်များကိုသာ သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး၊ အရဟတ်၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓနှင့် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဟူသော လွတ်မြောက်ရေးပန်းတိုင် သုံးမျိုးလုံးကို အသိအမှတ်ပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ “ပန်းတိုင်အားလုံး တစ်ခုတည်း” ဟု အတိအလင်း သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပေ။

ထို့ကြောင့် ထိုအချက်ကို သမိုင်းအထောက်အထားဖြင့် စိစစ်ဖော်ပြခြင်းသည် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရိုးသားမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။

နိဂုံး

ထေရဝါဒနှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာတို့သည် ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ သာသနာမှ ဆင်းသက်လာသည့်အတွက် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ မေတ္တာ၊ ကရုဏာတို့ကို တန်ဖိုးထားခြင်းနှင့် ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးကို ရည်ရွယ်ခြင်းတို့တွင် တူညီကြသည်။

သို့ရာတွင် ကျမ်းဂန်အခြေခံ၊ ဒဿန၊ ကျင့်စဉ်၊ မဂ်ဖိုလ်စနစ်နှင့် လွတ်မြောက်ရေးကို ဖော်ပြပုံတို့တွင် ထင်ရှားသော ကွာခြားမှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် “အားလုံး အတူတူပင်” ဟု ရောနှောသတ်မှတ်ခြင်းလည်း မသင့်၊ “တစ်ဖက်လုံး မှားယွင်းသည်” ဟု ပယ်ချခြင်းလည်း မသင့်ပေ။

ဗုဒ္ဓဓမ္မကို လေ့လာသူတစ်ဦးအနေဖြင့် မိမိယုံကြည်ရာ လမ်းစဉ်ကို ခိုင်မာစွာ လေ့ကျင့်ရင်း၊ အခြားလမ်းစဉ်များကိုလည်း သမိုင်း၊ ကျမ်းဂန်နှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအပေါ် အခြေခံ၍ မျှတစွာ နားလည်သုံးသပ်နိုင်ခြင်းသည်သာ ဓမ္မလေ့လာသူ၏ အရည်အချင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။

ပြန်စာထားခဲ့ပါ။ ပြန်စာ ပယ်ဖျက်ပါ

ပြန်စာထားခဲ့ပါ။