🌿လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ခြင်းထက် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ခြင်း🌿
[ ထရမ့်၏ “ယူကရိန်းသမ္မတ ပြောင်းသင့်သည်” ဆိုသော ပြောဆိုချက်ကို နိုင်ငံရေးအမြင်ဖြင့် သုံးသပ်ခြင်း]
ဆရာကြီး ဦးအောင်ဖေ၏ အမြင်ကို အခြေခံ၍ တင်ပြခြင်း
နိဒါန်း
။ နိုင်ငံရေးဆိုသည်မှာ အာဏာရယူရေး၊ အာဏာထိန်းသိမ်းရေးနှင့် အကျိုးစီးပွားကာကွယ်ရေးတို့ကိုသာ ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ပြည်သူတို့၏ အသက်အိုးအိမ်၊ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အနာဂတ်မျိုးဆက်တို့၏ ဘဝလုံခြုံရေးကို မည်သို့အကာအကွယ်ပေးမည်ဆိုသည့် တာဝန်လည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို သုံးသပ်ရာတွင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ ပြောစကားတစ်ခုတည်းကို ကြည့်၍ အဆုံးအဖြတ်မပေးသင့်သကဲ့သို့ မည်သည့်နိုင်ငံ၏ ရပ်တည်ချက်ကိုမျှ အကြောင်းအကျိုးမစဉ်းစားဘဲ လက်ခံခြင်းလည်း မသင့်လျော်ပေ။
။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ယူကရိန်းအနေဖြင့် သမ္မတအသစ်တစ်ဦး ရွေးချယ်သင့်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းကြား စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေးအတွက် ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာဇယ်လန်းစကီးက လုံလောက်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိကြောင်း ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ယင်းပြောဆိုချက်သည် ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုတစ်ခုသာ မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်၊ မဟာမိတ်နိုင်ငံများ၏ အကျိုးစီးပွား၊ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး နည်းလမ်းနှင့် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး၏ စည်းမျဉ်းများကိုပါ ပြန်လည်စဉ်းစားစရာ ဖြစ်လာစေသည်။ [၁][၂]
။ အကျွန်ုပ်အမြင်ကို အခြေခံ၍ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ရမည်ဆိုလျှင် အဓိကမေးခွန်းမှာ “မည်သူ့ကို သမ္မတအဖြစ် ဆက်လက်ထားရှိသင့်သနည်း” ဆိုသည်ထက် “မည်သည့်နည်းလမ်းက စစ်ပွဲကို အမှန်တကယ်လျှော့ချနိုင်မည်နည်း၊ ပြည်သူ့ဆန္ဒနှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်သိက္ခာကို မထိခိုက်စေဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးကို မည်သို့တည်ဆောက်နိုင်မည်နည်း” ဆိုသည့်အချက်ပင် ဖြစ်သည်။
။ ဤဆောင်းပါးတွင် အကျွန်ုပ်၏ သီးခြားမူရင်းစာတမ်းတစ်ခုကို တိုက်ရိုက်ကိုးကားထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကျွန်ုပ်၏ အမြင်ကို အခြေခံတင်ပြရန် တောင်းဆိုထားသည့် ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီအောင် အကြောင်းအကျိုး၊ မျှတမှု၊ လူမှုအကျိုးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတန်ဖိုးတို့ကို အလေးထားသည့် သုံးသပ်ချက်အဖြစ် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်
(၁)ထရမ့်၏ ပြောဆိုချက်နောက်ကွယ်မှ အကျိုးစီးပွားနှင့် နိုင်ငံရေးတွက်ချက်မှု
။ ထရမ့်၏ ပြောဆိုချက်ကို နားလည်ရန် အမေရိကန်၏ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး၊ စွမ်းအင်ဈေးကွက်နှင့် ရုရှား–ယူကရိန်းစစ်ပွဲအပေါ် ထားရှိသည့် မူဝါဒတို့ကို ခွဲခြားစဉ်းစားရမည်။
။ မူရင်းဆင်ဟွာသတင်းအရ ထရမ့်သည် ယူကရိန်းက ရုရှားရေနံချက်စက်ရုံများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းနှင့် ဒီဇယ်လောင်စာဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယူကရိန်းဘက်က တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်တန့်ရန် ဖိအားပေးခဲ့ပြီး သမ္မတအသစ်တစ်ဦး လိုအပ်ကြောင်းပါ ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ [၁]
။ ဤနေရာတွင် အမေရိကန်၏ အကျိုးစီးပွားကို လုံးဝလျစ်လျူရှု၍ မရပါ။ လောင်စာဈေးနှုန်းမြင့်တက်ခြင်းသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် အိမ်ထောင်စုအသုံးစရိတ်များအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည်။ အမေရိကန်အစိုးရတစ်ရပ်အနေဖြင့် မိမိပြည်သူများ၏ စီးပွားရေးအခြေအနေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းသည် နိုင်ငံရေးတာဝန်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
။ သို့သော် ပြည်တွင်းစီးပွားရေးအခက်အခဲကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းခြင်းနှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ကို ပြောင်းလဲရန် တိုက်တွန်းခြင်းတို့သည် သဘောသဘာဝမတူညီကြပေ။ ပထမအချက်သည် မိမိနိုင်ငံ၏ မူဝါဒနှင့် စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စဖြစ်ပြီး ဒုတိယအချက်သည် အခြားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်နှင့် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်လာသည်။
။ ထို့ပြင် လောင်စာဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုကို အကြောင်းရင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ရှင်းပြ၍ မရနိုင်ပါ။ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် လောင်စာထောက်ပံ့မှု၊ သန့်စင်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများနှင့် အခြားပထဝီနိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်များကိုပါ ထည့်သွင်းလေ့လာရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယူကရိန်း၏ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အမေရိကန်ဒီဇယ်ဈေးနှုန်းတို့အကြား ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟူသော ပြောဆိုချက်ကို အပြည့်အဝသက်သေပြပြီးဖြစ်သည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် မယူဆသင့်ပေ။
။ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ ပြောဆိုချက်သည် မူဝါဒရည်ရွယ်ချက်ကို ဖော်ပြနိုင်သော်လည်း ထိုပြောဆိုချက်တစ်ခုတည်းကပင် အကြောင်းရင်းအားလုံးကို သက်သေမပြနိုင်ပါ။
(၂ ) သမ္မတတစ်ဦးကို မည်သူက ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်ရှိသနည်း
။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ကို မည်သူက ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်ရှိသနည်းဆိုသည့် မေးခွန်းသည် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးတွင် အခြေခံကျသော မေးခွန်းဖြစ်သည်။
။ ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ်စာတမ်း၏ အပိုဒ် ၂ တွင် နိုင်ငံများ၏ အချုပ်အခြာအာဏာတန်းတူညီမျှမှု၊ အခြားနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို လေးစားရေးနှင့် အငြင်းပွားမှုများကို ငြိမ်းချမ်းသောနည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းရေးတို့ကို အခြေခံမူများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ [၃]
။ ဤအခြေခံမူများအရ အမေရိကန်က ယူကရိန်း၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုအပေါ် သဘောထားတင်ပြနိုင်သကဲ့သို့ အကူအညီပေးရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများကိုလည်း ပြန်လည်သုံးသပ်နိုင်သည်။ သို့သော် ယူကရိန်း၏ သမ္မတကို မည်သူဖြစ်စေရမည်ဆိုသည့် နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ယူကရိန်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် ပြည်သူ့ဆန္ဒတို့အပေါ် မူတည်ရမည်ဖြစ်သည်။
။ ဤသဘောတရားသည် အမေရိကန်ကိုသာ ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ပါ။ ရုရှား၊ ဥရောပနိုင်ငံများ သို့မဟုတ် အခြားအင်အားကြီးနိုင်ငံများအနေဖြင့်လည်း မိမိတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို အခြားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ထက် အမြဲတမ်းအထက်တွင် ထားရှိသင့်သည်ဟု မဆိုနိုင်ပေ။
။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံရေးလက်တွေ့ဘဝတွင် အကူအညီပေးသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက မိမိ၏ အကူအညီကို မည်သည့်အခြေအနေတွင် ဆက်လက်ပေးမည်ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်လည်း ရှိသည်။ ထိုအချက်ကို လက်ခံရမည်ဖြစ်သော်လည်း အကူအညီပေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအာဏာဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်တို့ကို တစ်ခုတည်းအဖြစ် မရောထွေးသင့်ပေ။
။ ထို့ကြောင့် အကူအညီပေးသူနှင့် အကူအညီလက်ခံသူတို့ကြား ဆက်ဆံရေးတွင် အကျိုးစီးပွားအပြန်အလှန်ရှိနိုင်သော်လည်း ယင်းဆက်ဆံရေးသည် အမိန့်ပေးသူနှင့် အမိန့်နာခံသူတို့၏ ဆက်ဆံရေးအဖြစ် မပြောင်းလဲသွားရန် အရေးကြီးသည်။
(၃)စစ်ကာလတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေး၏ အခက်အခဲ
။ ထရမ့်၏ အဓိကဝေဖန်ချက်တစ်ခုမှာ ဇယ်လန်းစကီးသည် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့် ကာလအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲမကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယင်းအချက်ကို သုံးသပ်ရာတွင် ရွေးကောက်ပွဲမကျင်းပရခြင်း၏ ဥပဒေနောက်ခံနှင့် လက်တွေ့အခက်အခဲများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်။
။ စစ်ပွဲအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးတွင် လုံခြုံရေးအန္တရာယ်၊ နေရပ်စွန့်ခွာရသူများ၏ မဲပေးခွင့်၊ ပြည်ပရောက်နိုင်ငံသားများ၏ ပါဝင်ခွင့်၊ စစ်မှုထမ်းနေသူများ၏ မဲပေးနိုင်မှုနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး လွတ်လပ်ခွင့်တို့ကဲ့သို့ အခက်အခဲများ ရှိလာနိုင်သည်။ ထိုအခက်အခဲများသည် ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုကို စီစဉ်ကျင်းပရုံမျှဖြင့် ဖြေရှင်း၍မရသော အရေးကြီးကိစ္စများဖြစ်သည်။
။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ရွေးကောက်ပွဲကို အကန့်အသတ်မရှိ ရွှေ့ဆိုင်းထားခြင်းက ပြည်သူ့ဆန္ဒနှင့် အာဏာ၏ တရားဝင်မှုဆိုင်ရာ မေးခွန်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ကာလဖြစ်သည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် နိုင်ငံရေးတာဝန်ခံမှုကို အဆုံးမရှိ ရွှေ့ဆိုင်းထားသင့်သည်ဟုလည်း မဆိုနိုင်ပါ။
။ ယူကရိန်း၏ အခြေအနေတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေကန့်သတ်ချက်များကို သီးခြားစိစစ်ရန် လိုအပ်သည်။ စစ်ကာလအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးကို မည်သည့်အခြေအနေတွင် ခွင့်ပြုနိုင်မည်နည်း၊ လုံခြုံရေးအာမခံချက်ကို မည်သို့ရရှိနိုင်မည်နည်း၊ နိုင်ငံသားအားလုံး၏ ပါဝင်ခွင့်ကို မည်သို့ကာကွယ်မည်နည်းဆိုသည့် မေးခွန်းများကို ဥပဒေ၊ လက်တွေ့အခြေအနေနှင့် ပြည်သူ့ဆန္ဒတို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ဖြေရှင်းသင့်သည်။
။ မူရင်းသတင်းတွင် ကိုးကားထားသော ကိဗ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူမှုဗေဒသုတေသနဌာန၏ စစ်တမ်းအရ ယူကရိန်းပြည်သူ ၇၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် စစ်ကာလအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခြင်းကို ကန့်ကွက်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် စစ်တမ်းတစ်ခု၏ ရလဒ်သည် စစ်တမ်းကောက်ယူသည့် အချိန်၊ ပါဝင်သူများနှင့် မေးခွန်းပုံစံတို့အပေါ် မူတည်သဖြင့် ပြည်သူအားလုံး၏ သဘောထားကို အပြီးသတ်ကိုယ်စားပြုသည်ဟု မယူဆသင့်ပါ။ [၁]
။ ဤနေရာတွင် အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခြင်းကို အနိုင်ရရှိရေးအတွက်သာ မစဉ်းစားဘဲ ပြည်သူတို့၏ လွတ်လပ်သောဆန္ဒကို အမှန်တကယ်ဖော်ထုတ်နိုင်ရေးအဖြစ် စဉ်းစားရန်ဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု၏ အရည်အသွေးကို မဲပေးသည့်နေ့တစ်နေ့ဖြင့်သာ မတိုင်းတာနိုင်ပါ။ မဲပေးသူများ လုံခြုံမှုရှိခြင်း၊ ရွေးချယ်စရာများကို လွတ်လပ်စွာ စဉ်းစားနိုင်ခြင်းနှင့် ရလဒ်အပေါ် ယုံကြည်လက်ခံနိုင်ခြင်းတို့ကလည်း အရေးကြီးသည်။
(၄)အမေရိကန်၊ ရုရှားနှင့် ဥရောပတို့၏ မတူညီသော ရပ်တည်ချက်များ
။ ဤဖြစ်ရပ်ကို အမေရိကန်နှင့် ယူကရိန်းခေါင်းဆောင်နှစ်ဦး၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအငြင်းပွားမှုအဖြစ်သာ ကြည့်လျှင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံတကာအကျိုးစီးပွားများကို လွတ်သွားနိုင်သည်။
။ အမေရိကန်အစိုးရအနေဖြင့် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး၊ စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးဖိအားများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်သည်။ ရုရှားအနေဖြင့် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ ဖြေလျှော့ခံရခြင်း၊ စွမ်းအင်တင်ပို့မှုမှ ဝင်ငွေရရှိခြင်းနှင့် စစ်ရေးအရ ဖိအားလျော့နည်းခြင်းတို့ကို အကျိုးရှိသည်ဟု မြင်နိုင်သည်။ ယူကရိန်းအနေဖြင့်မူ မိမိနိုင်ငံ၏ လုံခြုံရေး၊ နယ်မြေတည်တံ့မှုနှင့် အနာဂတ်စစ်ရေးအန္တရာယ်များကို အဓိကထားရမည်ဖြစ်သည်။
။ ဥရောပနိုင်ငံများအတွက်လည်း ယူကရိန်းစစ်ပွဲသည် စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းပြဿနာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါ။ ဥရောပ၏ လုံခြုံရေး၊ ဒေသတွင်းတည်ငြိမ်မှုနှင့် အနာဂတ်တွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက အခြားနိုင်ငံ၏ နယ်မြေကို အင်အားသုံး၍ ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိဆိုသည့် စည်းမျဉ်းဆိုင်ရာ ကိစ္စလည်း ပါဝင်သည်။
။ မူရင်းသတင်းတွင် ဂျာမနီနှင့် ဗြိတိန်ဘက်မှ ယူကရိန်းကို ထောက်ခံသည့် သဘောထားများကို ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအချက်များသည် အနောက်နိုင်ငံများအတွင်း ရပ်တည်ချက်အားလုံး တစ်ထပ်တည်းမဟုတ်ကြောင်း၊ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေးကို မည်သို့ဆောင်ရွက်မည်ဆိုသည့် နည်းလမ်းအပေါ် ကွဲပြားမှုရှိနိုင်ကြောင်း ပြသသည်။ [၁]
။ သို့ရာတွင် “အမေရိကန်က ယူကရိန်းကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီ” သို့မဟုတ် “ဥရောပက အမေရိကန်နှင့် လုံးဝကွဲထွက်သွားပြီ” ဟူ၍ အလျင်စလို သတ်မှတ်ရန် မသင့်ပါ။ မူဝါဒတစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ပြောဆိုချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် မဆုံးဖြတ်ဘဲ နောက်ဆက်တွဲ အကူအညီပေးမှု၊ သဘောတူညီချက်များ၊ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများနှင့် စစ်ရေးဆောင်ရွက်ချက်များကိုပါ လေ့လာရမည်ဖြစ်သည်။
။ အလားတူ ရုရှားဘက်မှ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုချက်များကိုလည်း ရုရှား၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် ဆက်စပ်၍ သုံးသပ်သင့်သည်။ မည်သည့်နိုင်ငံ၏ အစိုးရပြောဆိုချက်ကိုမဆို သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ မူဝါဒအမြင်တစ်ရပ်အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သော်လည်း လွတ်လပ်သော အတည်ပြုချက်မရှိဘဲ အမှန်တရားတစ်ခုလုံးအဖြစ် လက်ခံခြင်းမပြုသင့်ပါ။
။ မျှတသော နိုင်ငံရေးသုံးသပ်ချက်ဆိုသည်မှာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ရပ်တည်ချက်ကိုသာ အလေးပေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံအားလုံး၏ အကျိုးစီးပွား၊ တာဝန်နှင့် လုပ်ရပ်များကို တူညီသော စိစစ်မှုဖြင့် ကြည့်ရှုခြင်းဖြစ်သည်။
(၅)ဖိအားပေးခြင်းက ငြိမ်းချမ်းရေးကို အမှန်တကယ် ရရှိစေနိုင်သလား
။ ထရမ့်၏ နိုင်ငံရေးနည်းဗျူဟာတွင် ဖိအားပေးခြင်း၊ အကူအညီပေးမှုကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းနှင့် အလျင်အမြန် သဘောတူညီချက်ရရှိရေး တိုက်တွန်းခြင်းတို့ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ယင်းနည်းလမ်းသည် အချို့အခြေအနေများတွင် ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုကို စတင်စေနိုင်သကဲ့သို့ သဘောတူညီမှုရရှိရေးအတွက် တွန်းအားလည်း ဖြစ်လာနိုင်သည်။
သို့သော် ဖိအားပေးခြင်းတစ်ခုတည်းက ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေးကို အာမခံမပေးနိုင်ပါ။
။ ပဋိပက္ခတစ်ခုတွင် ပါဝင်သည့်အဖွဲ့များသည် မိမိတို့၏ လုံခြုံရေး၊ နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်နှင့် အနာဂတ်အကျိုးစီးပွားတို့ကို စိုးရိမ်ကြသည်။ ထိုစိုးရိမ်ချက်များကို မဖြေရှင်းဘဲ သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို အမြန်လက်ခံစေရန် ဖိအားပေးပါက သဘောတူညီချက်သည် စာရွက်ပေါ်တွင်သာ တည်ရှိပြီး လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်မှုတွင် အခက်အခဲများ ဖြစ်လာနိုင်သည်။
။ ထို့ကြောင့် ဖိအားပေးရေးနည်းလမ်းကို လုံးဝပယ်ချရန်လည်း မလိုသကဲ့သို့ အရာရာကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည့် နည်းလမ်းအဖြစ်လည်း မယူဆသင့်ပါ။ ၎င်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ဖိအားပေးမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်၊ အတိုင်းအတာ၊ အပြန်အလှန်လိုက်နာမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲညှိနှိုင်းရေးစနစ်တို့အပေါ် မူတည်သည်။
။ အထူးသဖြင့် စစ်ပွဲတစ်ခုတွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး၊ အရပ်သားများကို ကာကွယ်ရေး၊ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် ဖမ်းဆီးခံထားရသူများဆိုင်ရာ ကိစ္စများ၊ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ ဝင်ရောက်ခွင့်နှင့် လုံခြုံရေးအာမခံချက်တို့ကို သီးခြားဆွေးနွေးရန် လိုအပ်သည်။ ယင်းတို့ကို ဖြေရှင်းခြင်းမရှိဘဲ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ပြောင်းလဲသွားရုံဖြင့် စစ်ပွဲ၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းများ ပျောက်ကွယ်သွားမည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။
(၆ ) “စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး” ကြေညာချက်၏ အရေးပါမှု
။ မူရင်းဆင်ဟွာသတင်းအရ ထရမ့်သည် အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်တွင် ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းတို့အကြား “စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး” သဘောတူညီမှုရှိပြီဟု လူမှုကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် Reuters နှင့် Associated Press တို့၏ သတင်းများတွင် ယူကရိန်းဘက်က ထိုကြေညာချက်အတွက် အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို စောင့်ဆိုင်းနေကြောင်း၊ နှစ်ဖက်အကြား အပြန်အလှန်လိုက်နာမှုနှင့် ရုရှားဘက်၏ သဘောတူညီချက်အပေါ် မေးခွန်းများ ရှိနေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ [၂][၄]
။ ဤအချက်က နိုင်ငံရေးကြေညာချက်နှင့် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်မှုကြား ကွာဟချက်ကို သတိပြုစရာဖြစ်စေသည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတစ်ခုကို ကြေညာခြင်းသည် ပထမခြေလှမ်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း အမှန်တကယ် ရပ်တန့်သွားခြင်းရှိ၊ မရှိကို သီးခြားစောင့်ကြည့်အတည်ပြုရန် လိုအပ်သည်။
။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် တူညီသောစည်းမျဉ်းများဖြင့် သတ်မှတ်ထားရမည်။ မည်သည့်အဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်မှုမှ ကင်းလွတ်စေရမည်၊ ချိုးဖောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာပါက မည်သူက စိစစ်မည်၊ သက်သေအထောက်အထားများကို မည်သို့စစ်ဆေးမည်၊ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် မည်သည့်ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုမည်ဆိုသည့် အချက်များကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသင့်သည်။
။ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများသည် စစ်ရေးအကျိုးစီးပွားနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့ပျက်စီးခြင်း၏ အကျိုးဆက်ကို အရပ်သားပြည်သူများက လျှပ်စစ်မီး၊ အပူပေးစနစ်၊ သောက်သုံးရေနှင့် ဆေးရုံဝန်ဆောင်မှုများ ပြတ်တောက်ခြင်းမှတစ်ဆင့် ခံစားရနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ရေးရည်ရွယ်ချက်များကို ဆွေးနွေးရာတွင် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များကို မေ့လျော့မထားသင့်ပါ။
။ ငြိမ်းချမ်းရေးကြေညာချက်တစ်ခု၏ တန်ဖိုးကို စကားလုံးများ၏ ပြင်းထန်မှုဖြင့် မတိုင်းတာဘဲ အရပ်သားအသက်ဆုံးရှုံးမှု လျော့နည်းလာခြင်း၊ အခြေခံအဆောက်အအုံများ ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် နှစ်ဖက်စလုံးက သတ်မှတ်ချက်များကို လိုက်နာခြင်းတို့ဖြင့် တိုင်းတာသင့်သည်။
(၇)ယုံကြည်မှုမရှိဘဲ သဘောတူညီချက်တည်တံ့နိုင်ပါသလား
။ စစ်ပွဲတစ်ခုကို အဆုံးသတ်ရန် စစ်ရေးဖိအား၊ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှု၊ သံတမန်ရေးညှိနှိုင်းမှုနှင့် အပြန်အလှန်အကျိုးစီးပွားတို့သည် အရေးပါနိုင်သည်။ သို့သော် ဤနည်းလမ်းများအားလုံးကို ရေရှည်တည်တံ့စေသည့် အခြေခံအချက်မှာ ယုံကြည်မှုဖြစ်သည်။
။ ယုံကြည်မှုဆိုသည်မှာ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ စကားကို မေးခွန်းမထုတ်ဘဲ လက်ခံခြင်းမဟုတ်ပါ။ သဘောတူညီထားသည့်အချက်များကို လိုက်နာခြင်း၊ လိုက်နာမှုမရှိပါက အတည်ပြုစစ်ဆေးနိုင်ခြင်း၊ ချိုးဖောက်မှုများအတွက် တာဝန်ယူမှုရှိခြင်းနှင့် အနာဂတ်အန္တရာယ်များကို လျှော့ချနိုင်သည့် စနစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
။ အမေရိကန်က ယူကရိန်းကို ဖိအားပေးနေသကဲ့သို့ ရုရှားဘက်တွင်လည်း စစ်ဆင်ရေးများကို မည်သည့်အတိုင်းအတာအထိ ရပ်တန့်မည်၊ သဘောတူညီချက်များကို မည်သို့လိုက်နာမည်ဆိုသည့် မေးခွန်းများကို တူညီသောစိစစ်မှုဖြင့် မေးမြန်းရမည်ဖြစ်သည်။ ယူကရိန်းဘက်၏ လုပ်ရပ်များကိုလည်း စစ်ရေးအကျိုးဆက်၊ အရပ်သားအန္တရာယ်နှင့် သဘောတူညီချက်ဆိုင်ရာ တာဝန်များအရ စိစစ်သင့်သည်။
။ တစ်ဖက်၏ အမှားကိုသာ အလေးထားပြီး မိမိထောက်ခံသည့်ဘက်၏ လုပ်ရပ်များကို မစိစစ်ပါက ငြိမ်းချမ်းရေးသည် နိုင်ငံရေးအနိုင်အရှုံးတွက်ချက်မှုအဖြစ်သာ ကျန်ရှိနိုင်သည်။ မျှတသော ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုသည်မှာ အားလုံး၏ လုပ်ရပ်များကို သက်ဆိုင်ရာအထောက်အထားများအပေါ် အခြေခံ၍ စိစစ်ခြင်းနှင့် ပြည်သူတို့၏ အသက်အိုးအိမ်ကို ဦးစားပေးခြင်းဖြစ်သည်။
နိဂုံးချုပ်။ ထရမ့်၏ “ယူကရိန်းသမ္မတ ပြောင်းသင့်သည်” ဆိုသော ပြောဆိုချက်သည် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအပေါ် ဝေဖန်မှုတစ်ခုထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံရေးမေးခွန်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်၊ မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေး၊ စွမ်းအင်လုံခြုံရေး၊ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေးနှင့် အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ ဖိအားပေးနိုင်စွမ်းတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်နေသည်။
။ ဤဖြစ်ရပ်မှ သင်ခန်းစာယူရမည်ဆိုလျှင် နိုင်ငံရေးကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအကြိုက်၊ မုန်းတီးမှုနှင့် အနိုင်အရှုံးတွက်ချက်မှုတို့ဖြင့်သာ မကြည့်သင့်ပါ။ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ဝေဖန်နိုင်သော်လည်း ပြည်သူ့ဆန္ဒကို လေးစားရမည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက မိမိအကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်နိုင်သော်လည်း အခြားနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် လုံခြုံရေးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် ဖိအားပေးနိုင်သော်လည်း ဖိအားပေးမှုကို အပြန်အလှန်လိုက်နာမှုနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော စောင့်ကြည့်ရေးစနစ်တို့ဖြင့် ဖြည့်ဆည်းရမည်။
။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုသည်မှာ စစ်ပွဲရပ်တန့်သွားခြင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါ။ စစ်ပွဲပြန်လည်မဖြစ်ပွားစေရန် အကြောင်းရင်းများကို ဖြေရှင်းခြင်း၊ အရပ်သားများ၏ လုံခြုံရေးကို အာမခံခြင်း၊ ပြည်သူတို့၏ နိုင်ငံရေးဆန္ဒကို လေးစားခြင်းနှင့် သဘောတူညီချက်များအပေါ် အပြန်အလှန်ယုံကြည်နိုင်သည့် အခြေအနေကို ဖန်တီးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် “မည်သူ အနိုင်ရသနည်း” ဟူသော မေးခွန်းထက် “မည်သည့်ဆုံးဖြတ်ချက်က ပြည်သူတို့၏ ဆုံးရှုံးမှုကို လျှော့ချပြီး အနာဂတ်အတွက် တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဖန်တီးပေးနိုင်သနည်း” ဟူသော မေးခွန်းကို ပိုမိုအလေးထားသင့်သည်။
။ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ခြင်းသည် ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု၏ အစဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ယုံကြည်မှု မတည်ဆောက်နိုင်ပါ။ ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်သည်မှာ ကတိတည်ခြင်း၊ အပြန်အလှန်လေးစားခြင်း၊ တာဝန်ယူခြင်းနှင့် ပြည်သူတို့၏ အသက်အိုးအိမ်ကို နိုင်ငံရေးအကျိုးစီးပွားထက် မနိမ့်ကျစေခြင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။
။ ထိုအခြေခံများအပေါ် တည်ဆောက်နိုင်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးသာလျှင် ယနေ့၏ စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်စေရုံမက မနက်ဖြန်၏ ပဋိပက္ခများကိုလည်း လျှော့ချနိုင်မည့် အနာဂတ်လမ်းကြောင်း ဖြစ်လာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
အကိုးအကား
၁။ ဆင်ဟွာသတင်းဌာန (Xinhua)၊ “热点问答｜特朗普喊话乌克兰‘换总统’，各方作何反应”၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်။ မူရင်းသတင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဖော်ပြထားသော သက်ဆိုင်ရာသတင်းများကို အောက်ပါလင့်ခ်များတွင် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
- Xinhua — 特朗普：“乌克兰应该换个总统”
- Associated Press — Trump says Ukraine should get a new president
၂။ Reuters၊ “Trump announces Ukraine energy ceasefire with Russia, surprising Zelenskiy”၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်။
- https://www.reuters.com/world/europe/ukraine-will-halt-strikes-refineries-if-russia-stops-energy-attacks-zelenskiy-2026-10-11/
၃။ United Nations၊ Charter of the United Nations၊ အထူးသဖြင့် အပိုဒ် ၁ နှင့် အပိုဒ် ၂။
- https://www.un.org/en/about-us/un-charter/full-text
၄။ Associated Press၊ “Zelenskyy says Russia strikes energy facilities despite Trump claim of an energy ceasefire”၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်။
- https://apnews.com/article/6fdef6ff4d033b379c74e1d62183d078
