🌿စာရေးသူ၊ စာဖတ်သူ၊ စာတည်းသူများ သတိထားရသောအချက်များ🌿
ဦးရွှေအောင် ရေးသည်။
(၂၁.၉.၂၀၂၆) ရက်နေ့။
နိဒါန်း
စာတစ်ပုဒ်ကို ရေးသားပြီး ထုတ်ဝေလိုက်ရုံဖြင့် စာရေးခြင်းလုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။ စာရေးသူက မိမိတင်ပြလိုသော အကြောင်းအရာကို မှန်ကန်စွာ စဉ်းစားရွေးချယ်ရသကဲ့သို့ စာတည်းသူကလည်း မူရင်းအဓိပ္ပာယ် မလွဲစေရန် စေ့စပ်စွာ စိစစ်ပေးရသည်။ စာဖတ်သူကလည်း ဖတ်ရှုသမျှကို ချက်ချင်းလက်ခံခြင်းမပြုဘဲ ဆင်ခြင်စဉ်းစား၍ ဖတ်ရှုသင့်သည်။
အထူးသဖြင့် ဓမ္မစာပေ၊ သမိုင်းစာပေ၊ အချက်အလက်အခြေပြုစာပေများတွင် စကားလုံးတစ်လုံး၏ အဓိပ္ပာယ်၊ စာကြောင်းတစ်ကြောင်း၏ ရှေ့နောက်အဆက်အစပ်နှင့် စာတစ်ပုဒ်လုံး၏ ရည်ရွယ်ချက်တို့ကို ခွဲခြားမထားဘဲ ဖတ်ရှုခြင်း၊ ရေးသားခြင်း၊ တည်းဖြတ်ခြင်းတို့သည် အဓိပ္ပာယ်လွဲမှားမှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် စာကောင်းတစ်ပုဒ် ပေါ်ပေါက်လာရန်မှာ စာရေးသူ၊ စာဖတ်သူနှင့် စာတည်းသူ သုံးဖက်စလုံးတွင် မိမိတာဝန်ကို သိရှိနားလည်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။
⸻
၁။ စာရေးသူသည် အကြောင်းအရာကို ဦးစွာရှင်းလင်းရမည်
စာရေးသူအတွက် ပထမဆုံးလိုအပ်သည်မှာ မိမိရေးမည့်အကြောင်းအရာကို မိမိကိုယ်တိုင် ရှင်းလင်းစွာ နားလည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
မည်သည့်အကြောင်းကို ရေးမည်နည်း၊ မည်သည့်အချက်ကို အဓိကတင်ပြမည်နည်း၊ မည်သည့်အချက်များကို အထောက်အထားဖြင့် ဖော်ပြမည်နည်းဆိုသည်ကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသင့်သည်။
အထူးသဖြင့် အချက်အလက်အခြေပြုစာများတွင် မိမိသိထားသောအရာ၊ မိမိယုံကြည်သောအရာနှင့် အထောက်အထားက အတည်ပြုထားသောအရာ တို့ကို ခွဲခြားရေးသားရန် အရေးကြီးသည်။
“ဤသို့ဖြစ်ခဲ့သည်” ဟု အတည်ပြုရေးသားခြင်းနှင့် “ဤသို့ ယုံကြည်ကြသည်” ဟု ရေးသားခြင်းသည် အဓိပ္ပာယ်မတူပါ။
ထိုကွာခြားချက်ကို သတိထားခြင်းသည် စာရေးသူ၏ ရိုးသားမှုနှင့် စာပေတာဝန်ယူမှုကို ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
⸻
၂။ စကားလုံးတစ်လုံးထက် အကြောင်းအရာတစ်ခုလုံးကို ကြည့်ရမည်
စာဖတ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ စာတည်းရာတွင်လည်းကောင်း အရေးကြီးဆုံး သတိပြုရမည့်အချက်တစ်ခုမှာ စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကို ဆွဲထုတ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်မဆုံးဖြတ်ရန် ဖြစ်သည်။
စကားလုံးတစ်လုံး၏ အဓိပ္ပာယ်သည် ရှေ့နောက်စာကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေတတ်သည်။
ဥပမာ “မေတ္တာဓာတ်ပို့သည်” ဟူသော စကားကို တွေ့ရုံဖြင့် ထိုစကားသည် မည်သည့်အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် သုံးထားသည်ကို ချက်ချင်းဆုံးဖြတ်၍ မရပါ။ စာရေးသူက မည်သို့ရှင်းပြထားသနည်း၊ ထိုစကား၏ ရှေ့နောက်တွင် မည်သည့်အကြောင်းအရာများ ပါသနည်း၊ မေတ္တာဘာဝနာ၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် မည်သို့ဆက်စပ်နေသနည်းဆိုသည်တို့ကို တစ်ခုလုံးကြည့်မှသာ မှန်ကန်စွာ သုံးသပ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် စာကြောင်းကို နားလည်ရန် စာပိုဒ်ကိုကြည့်ရပြီး၊ စာပိုဒ်ကို နားလည်ရန် စာတစ်ပုဒ်လုံးကို ကြည့်ရမည်။
⸻
၃။ စာရေးသူသည် မိမိကိုယ်တိုင် ပထမဆုံးစာဖတ်သူ ဖြစ်ရမည်
စာရေးပြီးသည်နှင့် ထုတ်ဝေလိုက်ခြင်းထက် မိမိရေးထားသောစာကို မိမိကိုယ်တိုင် ပြန်ဖတ်ခြင်းက ပိုအရေးကြီးသည်။
“ဒီစကားကို ဖတ်သူက ဘယ်လိုနားလည်နိုင်မလဲ။”
“ဒီအချက်ကို အထောက်အထားမရှိဘဲ အတည်ပြုသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသလား။”
“ရှေ့မှာရေးထားတာနဲ့ နောက်မှာရေးထားတာ အဓိပ္ပာယ်ချင်း ကိုက်ညီရဲ့လား။”
ဟူ၍ မိမိကိုယ်တိုင် ပြန်မေးသင့်သည်။
ဤသို့ ပြန်လည်ဖတ်ရှုခြင်းသည် မိမိရေးသားမှု၏ အားနည်းချက်များကို မိမိကိုယ်တိုင် မြင်နိုင်စေပြီး စာ၏အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။
⸻
၄။ စာတည်းသူသည် စကားလုံးသာမက အဓိပ္ပာယ်ကိုပါ စိစစ်ရမည်
စာတည်းသူ၏ တာဝန်သည် စာလုံးပေါင်းမှားခြင်းနှင့် ဝါကျမချောခြင်းကို ပြင်ဆင်ပေးခြင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါ။
စာတည်းသူသည် မူရင်းစာရေးသူ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို မပြောင်းလဲဘဲ ပိုမိုရှင်းလင်းအောင် ကူညီပေးသူ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မူရင်းစာ၏ အကြောင်းအရာကို နားမလည်ဘဲ စကားလုံးများကိုသာ လှပအောင် ပြင်လိုက်လျှင် အဓိပ္ပာယ်လွဲသွားနိုင်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ စကားလုံးတစ်လုံးကို ပြောင်းလိုက်ခြင်းဖြင့် စာတစ်ပိုဒ်၏ အဓိပ္ပာယ် ပြောင်းနိုင်သကဲ့သို့ စာတစ်ပုဒ်လုံး၏ ရည်ရွယ်ချက်ပင် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် စာတည်းသူသည် စာကို ပြင်သည့်သူသာမဟုတ်၊ စာ၏အဓိပ္ပာယ်ကို စောင့်ရှောက်ပေးသူ လည်း ဖြစ်သည်။
⸻
၅။ ဓမ္မစာပေတွင် အရင်းအမြစ်ကို ခွဲခြားသိရန်လိုသည်
ဓမ္မစာပေဖတ်ရာတွင် အထူးသတိထားရမည့်အချက်မှာ အဆိုတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်ကို သိရှိရန် ဖြစ်သည်။
ဥပမာ
- ဘုရားဟောပိဋကတ်တော်မှ အဆိုလား။
- အဋ္ဌကထာ၏ ရှင်းလင်းချက်လား။
- ဋီကာ၏ ဖွင့်ဆိုချက်လား။
- ဆရာတော်တစ်ပါး၏ ကိုယ်ပိုင်ရှင်းလင်းချက်လား။
- စာရေးသူ၏ ကိုယ်ပိုင်သုံးသပ်ချက်လား။
ဟူ၍ ခွဲခြားကြည့်သင့်သည်။
ဤသို့ ခွဲခြားနိုင်ခြင်းသည် မည်သည့်အဆိုကိုမဆို အလွယ်တကူ ယုံကြည်ရန်မဟုတ်သလို အလွယ်တကူ ငြင်းပယ်ရန်လည်း မဟုတ်ပါ။ အဆိုတစ်ခု၏ အလေးချိန်ကို ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်နှင့်အညီ နားလည်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။
⸻
၆။ စာဖတ်သူသည် မယုံလွယ်၊ မငြင်းလွယ်ဘဲ ဆင်ခြင်ဖတ်ရမည်
စာဖတ်သူ၏ တာဝန်မှာလည်း အရေးကြီးသည်။
စာရေးသူက ရေးထားသမျှကို အမှန်ဟု ချက်ချင်းလက်ခံခြင်းသည် ဆင်ခြင်ဖတ်ရှုခြင်း မဟုတ်ပါ။ အခြားတစ်ဖက်တွင် မိမိအမြင်နှင့် မကိုက်သော စာဖြစ်သမျှကို မှားသည်ဟု ချက်ချင်းငြင်းပယ်ခြင်းလည်း မသင့်တော်ပါ။
အကောင်းဆုံးစာဖတ်နည်းမှာ
နားလည်ရန် ဖတ်ပါ။
အထောက်အထားကို ကြည့်ပါ။
ရှေ့နောက်အဆက်အစပ်ကို စဉ်းစားပါ။
ပြီးမှ မိမိအမြင်ကို တည်ဆောက်ပါ။
ဤနည်းဖြင့် ဖတ်ရှုခြင်းသည် စာဖတ်သူ၏ အသိဉာဏ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စေသည်။
⸻
၇။ မတူညီသောအမြင်ကိုလည်း အထောက်အထားဖြင့် ဆွေးနွေးရမည်
စာပေတွင် အမြင်မတူခြင်းသည် သဘာဝဖြစ်သည်။
အမြင်မတူသောအခါ ပုဂ္ဂိုလ်ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းထက် အဆိုကိုသာ ဆွေးနွေးသင့်သည်။
“ဒီအချက်က မမှန်ဘူး” ဟု ဆိုရုံထက်
“ဒီအချက်နဲ့ မကိုက်ညီတဲ့ အထောက်အထားက ဘာလဲ” ဟု ဖော်ပြနိုင်ခြင်းက ပိုမိုတန်ဖိုးရှိသည်။
ထိုသို့ ဆွေးနွေးခြင်းသည် အငြင်းပွားမှုကို ရန်ပွဲအဖြစ် မပြောင်းလဲစေဘဲ အသိပညာရှာဖွေမှုအဖြစ် ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်သည်။
⸻
၈။ မသေချာသောအချက်ကို မသေချာဟု ရေးနိုင်ခြင်းသည်လည်း အားသာချက်ဖြစ်သည်
စာရေးသူအတွက် အရေးကြီးသော အရည်အချင်းတစ်ခုမှာ မိမိမသေချာသည့်အရာကို မသေချာဟု ရေးရဲခြင်း ဖြစ်သည်။
အထောက်အထားမလုံလောက်သေးသောအရာကို အတည်ပြုချက်ကဲ့သို့ မရေးဘဲ
“ဤအချက်ကို အတည်ပြုရန် အထောက်အထား ထပ်မံလိုအပ်သည်”
ဟု ရေးနိုင်ခြင်းသည် စာ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို လျော့ကျစေခြင်းမဟုတ်ပါ။ အမှန်အားဖြင့် စာရေးသူ၏ ရိုးသားမှုကို ပိုမိုထင်ရှားစေသည်။
⸻
၉။ စာကောင်းတစ်ပုဒ်သည် သုံးဖက်စလုံး၏ တာဝန်ဖြစ်သည်
စာကောင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်ရန် စာရေးသူတစ်ဦးတည်း၏ အားထုတ်မှုဖြင့် မလုံလောက်ပါ။
စာရေးသူက အကြောင်းအရာကို မှန်ကန်စွာ တင်ပြရမည်။
စာတည်းသူက မူရင်းအဓိပ္ပာယ် မလွဲအောင် စောင့်ရှောက်ရမည်။
စာဖတ်သူက ဆင်ခြင်စဉ်းစား၍ ဖတ်ရှုရမည်။
ထိုသုံးဖက်စလုံးက မိမိတာဝန်ကို သိရှိပါက စာပေသည် ပိုမိုသန့်ရှင်းလာမည်။ အယူအဆကွဲပြားမှုများ ရှိနေသော်လည်း အထောက်အထားကို အခြေခံ၍ ပြောဆိုဆွေးနွေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
⸻
နိဂုံး
စာရေးခြင်းသည် စကားလုံးများကို စုစည်းခြင်းသာ မဟုတ်ပါ။ အတွေးကို တာဝန်ယူ၍ စာအဖြစ် တင်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
စာဖတ်ခြင်းသည်လည်း ရေးထားသမျှကို လက်ခံခြင်းသာ မဟုတ်ပါ။ အကြောင်းအရာကို နားလည်ပြီး အထောက်အထားနှင့် ဆင်ခြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
စာတည်းခြင်းသည်လည်း စကားလုံးများကို လှပအောင် ပြင်ခြင်းသာ မဟုတ်ပါ။ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်ကို မပျက်စီးစေဘဲ စာကို ပိုမိုရှင်းလင်းတိကျအောင် ကူညီပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်
စာရေးသူက သတိထားရေး၊
စာတည်းသူက စေ့စပ်တည်း၊
စာဖတ်သူက ဆင်ခြင်ဖတ်။
ထိုသုံးချက် ပြည့်စုံလာသောအခါ စာပေသည် အငြင်းပွားမှုများကိုသာ ဖန်တီးပေးသည့်အရာမဟုတ်တော့ဘဲ အသိပညာတိုးပွားစေသော၊ အမှန်တရားကို ရှာဖွေစေသော၊ အမြင်မတူသူများအကြား နားလည်မှုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်သော အင်အားတစ်ရပ် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။
